Hoewel bovenstaande tekst een beetje vreemd overkomt, is de strekking ervan nog steeds actueel. De beschouwing werd 1.594 jaar geleden gedaan door Augustinus op het moment dat de Visigoten Rome aan het plunderen waren.

In iedere tijdsperiode waren er lieden die meenden dat het einde der dagen nakende was. Waren het 1.500 jaar geleden nog de Visigoten die de wereld op z´n kop zetten tegenwoordig hebben we onder anderen klimaatsverandering, olietekorten en overbevolking die mensen aanzetten tot de conclusie dat het einde nadert. Daar bovenop hebben we ook nog eens het jaar 2012, die als een streep onder de rekening staat.

Het voorspellen van een op handen zijnde Apocalyps is niet nieuw. Al eeuwenlang proberen allerlei lieden te berekenen of te voorspellen wanneer het doek valt, of zoals de Galliërs dachten de hemel op hun kop zou kletteren. In onze Westerse wereld probeerde men voornamelijk met de Bijbel als leidraad een datum te prikken. Het Christelijke idee van tijd leent zich daar dan ook prima voor. Dachten de oude Grieken, Romeinen en Maya´s nog dat de tijd een cyclisch patroon vertoonde waren het met name de Christenen die een lineaire tijdslijn als uitganspunt hadden. Voor de Christenen begint de lineaire tijdslijn bij de Schepping en eindigt hij bij het Laatste Oordeel, van Alfa naar Omega met een god als Schepper en een Messias als Verlosser en Rechter. Het wachten is slechts op zijn Laatste Oordeel.

De Apocalyps van 800.

Dankzij het Bijbelse lineaire idee van tijd kwam Isodorus van Sevilla (560-636) met behulp van de Griekse vertaling van het Oude Testament (Septuagint) tot een vaststelling dat Christus 5.197 jaren na de zondeval was geboren. Isodorus hield wijselijk zijn mond over wanneer dan het einde van de wereld zou beginnen, maar wie een beetje kan rekenen kon met gemak vaststellen dat omstreeks het jaar 800 de Apocalyps zijn aanvang zou kennen.

In 763 veroorzaakte een meteoor grote opschudding; men zag in de meteoor een voorbode van de reeks ellende die voor de finaledag de aarde zou teisteren. En inderdaad in 786 werden ze op hun wenken bediend; zes dagen voor Kerstmis brak er in het land van de Franken een verschrikkelijk noodweer los. Kerken stortten in, mensen stierven en zelfs de vogels vielen dood uit de lucht. De Spaanse monnik Beatus Liebanus (730-798) deed er een schepje bovenop en berekende in 786 dat de wereld inderdaad nog maar 14 jaar te gaan had. Het waren onheilspellende tijden en het Oost-Romeinse Rijk en het Christendom bevonden zich in zwaar weer. In Rome moest paus Leo III (785-816) vluchten na een hardhandige aanvaring met de plaatselijke adel en in Byzantium zat, God betere het, een vrouw (Irene 752-803) op de troon. Was dat niet het moment voor de antichrist om een move te maken en het einde der tijden definitief in te luiden?
Nee dus, kennelijk niet. In de loop der tijden zouden de doemberekeningen nog vele aanpassingen ondergaan.

Het was overigens zeker niet zo dat iedereen in Europa onder de indruk van de apocalyptische voorspelling van het jaar 800 was. Bij de gemiddelde Middeleeuwer brak wel vaker het angstzweet uit als er zich natuurlijke fenomenen voordeden. Bijgelovig als ze waren was een zonsverduistering of zelfs al een vallende ster reden genoeg om aan te nemen dat de grootst mogelijke rampspoed op handen was. Vaak waren dit soort fenomenen ook hun enige bron om dergelijke conclusies te trekken, immers de gewone man had geen weet van de datum, sterker nog, er bestonden in die tijd in Europa zoveel verschillende kalenders dat je niet zou weten welke je zou moeten aanhouden. Tegenwoordig gaat dat makkelijker, door even rechtsonder op ons computerscherm te kijken.

De Apocalyps van het jaar 1000.

Bij de nadering van het jaar 1000 nemen de onheilspellende tekenen weer toe. In 986 verschijnt er in Normandië een enorme walvis die ‘op een eiland leek’. Het omen kondigt een aantal oorlogen aan, zoals op de Britse eilanden en in Gallië. In 989 brandt de stad Orléans af. Deze stadsbrand was eerder ‘aangekondigd’ door twee vreemde voorvallen in 988. Het eerste voorval vond plaats in een klooster; uit de ogen van een Christusbeeld had enkele dagen lang ‘een rivier van tranen gevloeid’. De Bourgondische monnik Rodulfus ziet in dit fenomeen een verband met de intocht van Jezus in Jeruzalem; “als hij tranen laat bij het besef dat de stad vernietigd zal worden voor zijn wederkeer” (Luk. 19:41-44). Het tweede voorval was dat in datzelfde jaar, in die kerk, een wolf verscheen die het klokkentouw in de bek nam, aan het touw trok en de klokken luidde.

Maar er was meer... Een uitbarsting van de Vesuvius, branden die onnoemelijk veel steden in Italië en Gallië plat legden, de pest, hongersnood, burgeroorlogen, kannibalisme, de dood van ‘eminente’ lieden zoals bisschoppen, graven en hertogen. Er waren ook talrijke visioenen, het neerkomen van forse hagelstenen en voorbijtrekkende kometen. Elipandus, bisschop van Toledo, beschrijft hoe Beatus (de monnik die in 986 berekende dat de wereld nog 14 jaar te gaan had) tijdens de nachtelijke gebeden voor Pasen beweerde dat op eerste paasdag het einde van de wereld daar zou zijn. De aanwezigen raakten in paniek en besloten de hele nacht te vasten, totdat iemand om negen uur ‘s morgens zei; ‘laat ons eten en drinken, en als we doodgaan zijn we in elk geval voldaan. Een visie waar ik mijzelf persoonlijk heel goed in kan vinden.

Maar de wereld verging niet en in het jaar 1003 was de rust voor wat betreft het einde der tijden wedergekeerd. Alhoewel, men zag in 1033 (1000 jaar na de sterfdag van Jezus) alweer een nieuwe apocalyptische bui hangen.

Met deze kennis in het achterhoofd laat ik u achter. In de komende dagen gaan we verder op het onderwerp eindtijd in.

Bronnen:

Delen uit eerder verschenen werk van eigen hand.
Apocalyps Toen, T. van Doorn, ISBN 90.7530.001.X
http://www.exitmundi.nl/exitmundi.htm