Mensen die de film 'What the bleep do we know.' hebben gezien herinneren zich de scène waarbij de oorspronkelijke bewoners van Amerika de eerste schepen van de conquistadores niet konden 'zien'. De verklaring zou zijn dat wat men niet kent ook niet waarneemt. Perceptuele blindheid dus.

Maar is dat wel zo? Zou het voor hen destijds zo surrealistische beeld van zeilschepen domweg niet door de mentale filters doordringen? Intrigerende vragen die, als ze bevestigend kunnen worden, tot interessante inzichten zouden kunnen leiden.



Het idee van inboorlingen die bij het eerste contact met blanke zeevaarders de schepen niet waar konden nemen en daarmee het bestaan van perceptuele blindheid bevestigen blijkt niet helemaal juist. Om te begrijpen wat er nou met die natuurvolkeren aan de hand was moeten we de historie induiken. Het uiteindelijke beeld wat dan ontstaat zegt meer over ons dan over de ongerepte zogenaamde 'blinde' volkeren.

Voor het idee van perceptuele blindheid verwijst men vaak naar een verslag uit het dagboek van ontdekkingsreiziger Magellan. Volgens het zogenaamde door Magellan zelf geschreven dagboek zagen Zuid-Amerikaanse inboorlingen wel de sloepen waarmee men aan land ging maar niet de grote zeilschepen die voor de kust lagen. Alleen een sjamaan die het gewoon was om voorbij het bekende te kijken zag de zeilschepen en wist uiteindelijk zijn volk de schepen te 'laten zien'.

Bovenstaande verhaal komen we in verschillende varianten tegen maar de ingrediënten zijn altijd hetzelfde. Soms wordt de naam Magellan vervangen door Columbus of Cook. Maar Magellan hield geen dagboek bij en de enige verslagen van zijn reizen werden opgetekend door Antonio Pigafetta die verder geen vermelding van perceptuele blindheid bij inboorlingen maakt.

Het overtuigend klinkende maar onzinnige verhaal van Magellan is geënt op de belevenissen van kapitein Cook en zijn eerste aankomst in Australië in 1770. Cook was als ontdekkingsreiziger wel wat gewend. Toen hij als blanke zeevaarder voor het eerst Sandwich Sound in Alaska aandeed werden zijn schip begroet door inboorlingen in kano’s die hun open handen toonde ten teken van vriendschap. Deze lokalen zagen dus wel degelijk het 'surrealistische' zeilschip. Toen Cook later Nieuw-Zeeland aandeed werd hij door de lokale Maori's minder vriendelijk begroet. Woest zwaaiend met speren en karakteristieke patoo patoos gaven ze blijk van het feit dat ze de voor hen vreemde zeilschip maar niets vonden. Maar toen Cook later weer Australië aandeed waren het de Aboriginals die de zeilschepen compleet negeerden alsof ze er domweg niet waren (1).

Uit de verslagen van Cook en metgezel, de botanicus Banks, blijkt dat de Aboriginals pas tot actie overgingen om het moment dat de eerste blanken voet op het tot dan toe onbekende land zetten. Maar nog voor ze aan land gingen staat duidelijk in de scheepsverslagen een voorval te lezen hoe tien lokale vissers in hun kano op een paar honderd meter afstand het zeilschip passeerden zonder het een blik waardig te keuren. Het leek alsof het schip van Cook voor hen niet bestond. Ook een ouder dame en kinderen die vanaf het strand in de richting van Cook's schip keken gaven geen blijk dat er iets ongewoons aan de hand was.

Zoals gezegd was het pas toen de blanke zeevaarders vanuit hun sloepen op het Australische land stapten dat de Aboriginals actie ondernamen. Cook en zijn mannen werden kregen een agressieve begroeting die uitliep op een vechtpartij. Ook ander zeevaarders die later Australië aandeden beschrijven hetzelfde tafereel. Zolang men in hun zeilschepen voor de kust bleef werden ze door de Aboriginals geen blik waardig gekeurd en totaal genegeerd. Maar eenmaal aan wal liep het uit op een vechtpartij of maakte de Aboriginals zich wijselijk uit de voeten.

En dit is de basis van het verhaal dat wat men niet kent ook niet waar zou nemen. Het is natuurlijk een puur westerse kijk op de zaken. Het is de westerse arrogantie die niet begrijpt dat niet iedereen dezelfde prioriteiten heeft. Voor een natuurvolk zoals de Aboriginals is alles wat niet een onmiddellijke dreiging is of direct bruikbaar en nuttig van weinig tot geen belang. Het is dus niet zo verbazingwekkend dat het aanzicht van een zeilschip voor de kust de Aboriginals niet heeft geïnspireerd tot zwaaien of andere tekens van (h)erkenning. De Aboriginals vonden de schepen en haar bevolking simpelweg niet zo indrukwekkend als de scheepsbewoners zelf. Pas op het moment dat de blanken hun territorium in drongen vormden ze een bedreiging en gingen de Aboriginals tot actie over.

Zoals gehandicapten zullen beamen hoef je niet onzichtbaar te zijn om genegeerd te worden.

1) Robert Hughes, The Fatal Shore, Vintage Books, 1986.
http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Australia
http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Australia_before_1788
http://en.wikipedia.org/wiki/Theory_of_Portuguese_discovery_of_Australia

Lampie: Test je eigen perceptuele blindheid: http://hvattum.net/wp/?p=3
Op 27-09-2007 8:06:06 | Kudos: 1 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Ivory^: kzag de eerste keer de gorilla ook, en de bal ging 14 keer over

geinig testje
Op 27-09-2007 0:17:01 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Lampie:
frans:

Geschiedenis en zijn beschrijving is een aaneenschakeling van perceptuele blindheid. Dat iedereen daaraan lijdt, maakt Eckhart Tolle goed duidelijk op een DVD die aan het bekijken ben over zijn Findhorn retraite.
En ook dit bericht is verzadigd met perceptuele blindheid.
Het schijnt dat je daar vanaf bent op en na het moment van verlichting.
Ik houd je op de hoogte ;-D


Perceptuele blindheid of niet, we weten intussen dat we ons niet moeten blindstaren op de geschiedschrijving aangezien deze ook door machtsmisbruikers in hun voordeel werd/wordt bijgesteld.
Op 28-09-2007 13:08:28 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Ganzfeld:
Joost:

De Azteken waren wel bekend met het fenomeen kano's en ook platte schuiten, maar beschikten zelf uiteraard niet over zeegaande zeilschepen. De beschrijving 'witte bergen' is niet zo gek gevonden. Als het verhaal klopt, blijkt in elk geval dat de Mesjica, zoals de Azteken zichzelf noemden, de schepen hebben gezien.


Ook de oorspronkelijke bewoners van noord Amerika spreken over "drijvende huizen" die zij op zee zagen. Mogelijk doelden ze op Chinese zeevaarders reeds voor Columbus voor de us kust voeren.

Witte bergen, drijvende huizen... ze zagen in ieder geval idd iets wat ze niet kende.
Op 30-09-2007 15:41:55 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden