In het vorige blogje over zelfbenoemde uitverkorenen lieten we aantal paradijsvogels de revue passeren. Wonderlijke lieden die dankzij een sterke overtuiging een schare trouwe volgelingen aan zich weten te binden. Zij vormen de basis voor wat we al snel een sekte noemen. Meestal spat zo’n sekte (of stroming) als en zeepbel uit elkaar maar niet altijd. Sommige stromingen vormen een waar machtsblok en hebben invloed tot op de hoogste niveaus. Ik beloofde u vorige keer wat nader in te gaan op de Opus Dei groep. Misschien is het goed om de aftrap te beginnen met een uitspraak van Boeddha die 1600 jaar geleden al zei: “‘Geloof is als een blinde reus, hij kan bergen verzetten maar ziet niet welke”.

Opus Dei (Werken Gods), in den beginne.

Op 2 oktober 1928 hoort Jose Maria Enscriva de Balaguer tijdens een retraite in Madrid klokken luiden. Voor hem was dat een teken dat God hem opdroeg om een nieuwe heilige weg uit te stippelen voor gewone mannen en vrouwen. Onder de naam Opus Dei begint hij met het ontwikkelen van een zogenaamde lekenorganisatie. Leken zijn in dit geval lieden die wel de katholieke geloften aflegden, maar verder gewoon hun profane werk en levenswijze voortzetten. De organisatie kenmerkt zich door het zweren van onvoorwaardelijke trouw aan de paus en is fel gekant tegen de democratisering binnen de kerk. Inmiddels kent Opus Dei meer dan 84.000 leden waarvan er ongeveer 1800 het priesterschap dragen en is er een veelvoud aan sympathisanten. Sommige spreken over Opus Dei als een sekte en anderen noemen het liever een orde. Hoe het ook zij, Opus Dei is een krachtige organisatie die zijn wortels tot diep in het Vaticaan heeft. Gordon Urquhart, schrijver van het boek ‘Het Geheime Leger Van De Paus’ trekt de lijn een stuk verder door. Hij zegt dat Opus Dei streeft naar volledige autonomie binnen de kerk. Soberheid, kuisheid, gehoorzaamheid en boetedoening, het is de lijn van Opus Dei. Maar voordat we hier dieper op ingaan eerst nog even voor de liefhebbers van jaartallen het curriculum vitae van grondlegger Escrivá.

Josémaría Escrivá de Balaguer, een overzicht.

De grondlegger van Opus Dei was de in 1902 geboren Spaanse Josémaría Escrivá de Balaguer. De Balaguer is een toegewijd student en wordt in 1925 tot priester gewijd. In 1927 mag hij zich ook doctor in de rechten noemen. Tijdens zijn retraite in 1928 voelt hij zich geroepen om het Opus Dei te stichten. In 1934 publiceert hij zijn eerste boek onder de weinig verrassende titel 'De Weg'. Tot op heden zijn van dit boek meer dan 4 miljoen exemplaren verkocht. Tussen 1936 en 1939 is de Spaanse burgeroorlog in volle gang en Opus Dei ligt stil. In 1940 echter werkt Escrivá weer verder aan zijn gedachtengoed en op verzoek van Spaanse bisschoppen predikt hij retraites voor priesters.
In 1943 richt Escrivá het Priesterlijk Genootschap op, zodat Opus Dei over eigen priesters kan beschikken.
1946: Escrivá verhuist naar Rome en weet van daaruit zijn Opus Dei in 30 landen te verspreiden. In 1950 promoot hij de oprichting van technische scholen, ziekenhuizen, universiteiten en vormingcentra die ook toegankelijk zijn voor niet-katholieken. 1962-65: het Tweede Vaticaans Concilie bevestigt dat het gewone beroepsleven een weg kan zijn naar heiligheid, een erkenning van Escrivá.
1975: Escrivá de Balaguer overlijdt in Rome.
1992: Escrivá de Balaguer wordt door paus Johannes Paulus II zalig verklaard, in aanwezigheid van 300.000 fans.
2002: Escrivá de Balaguar wordt in zijn honderdste geboortejaar heilig verklaard.

Escrivá de Balaguar, de controversionele heilige.

Dat Escrivá amper 27 jaar na zijn dood al heilig verklaard werd is een wondertje op zich. Als we de invloed van de heilige geest niet meerekenen moet hij binnen het Vaticaan wel heel erg goed gelegen hebben. Zeker als je bedenkt dat het Vaticaan bijvoorbeeld Jeanne d’Arc 500 jaar lang heeft laten wachten op haar heiligverklaring. Ook Damiaan kreeg pas 100 jaar na zijn dood de titel Sint voor zijn naam bijgeschreven. De heiligverklaring van Escrivá is nog steeds een heikel onderwerp. Terwijl sommigen het niet meer dan terecht vinden wijzen anderen op het feit dat er niets heiligs aan Escrivá was. De Belgische krant ‘de Gazet van Antwerpen’ bericht hierover in een overzichtsartikel het volgende:

Amerikaanse ex-Opus Dei leden hebben in een open brief aan paus Joh. Paulus II geschreven dat de heiligverklaring ‘een schandaal is voor de Kerk’. Volgens de open brief ondermijnt de heiligverkaring van Escrivá de geloofwaardigheid van de Kerk, omdat de Spanjaard helemaal geen vroom man was. “Hij had een explosief temperament en kon mensen kraken. Hij was ook erg op comfort gesteld en voelde zich het best in het gezelschap van rijken”. Maar ook voor veel gewone Spanjaarden was de heiligverklaring moeilijk te verkroppen. Het feit dat Escrivá goed bevriend was geweest met de Spaanse dictator Franco was in hun ogen nou niet bepaald een pré voor een heilige. Zo bestond het dat 8 van de 116 ministers onder Franco lid van het Opus Dei waren. Later wordt Opus Dei ook in verband gebracht met mogelijke banden met Pinochet.

Opus Dei, de kerkelijke CIA?

In de Gazet van Antwerpen staat over Opus Dei het volgende te lezen: ‘Opus Dei heeft de waarheid in pacht en zondert zich daarom af van de rest van de wereld. Samen met de paus willen ze Europa her-evangeliseren, zegt schrijver Aster Berkhof die een boek schreef over de organisatie. ‘De enorme invloed van Opus Dei is concreet aanwijsbaar. Opus Dei is de kerkelijke CIA. Als er een nieuwe bisschop werd gekozen, legde de plaatselijke bisschop een lijstje van drie voor aan de paus. Vaak werd het toch een ander. De man in Rome die het eindrapport opstelde, bleek namelijk een Opus Dei-aanhanger. Toen het Vaticaan in 1995 een nieuwe aartsbisschop voor San Salvador moest benoemen, werd niet hulpbisschop Gregorio Rosa Chavez gekozen, maar wel de Spaanse Opus Dei-man Fernando Sáenz Lacalle. Op die manier koos het Vaticaan partij tegen de vooruitstrevende priesters die de vermoorde, progressieve bisschop Romero nog altijd als een martelaar van de armen vereren.

Maar niet alleen in de kerk neemt het aanzien van Opus Dei toe. Vaak wordt gesuggereerd dat invloedrijke mensen lid zijn van de organisatie. ‘De groeiende invloed van Opus Dei wordt voortdurend onderschat’, zegt Peter Hertel, een uit de organisatie geëxcommuniceerde theoloog. ‘Zelfs de leden beseffen niet dat Opus Dei via organisaties met neutrale namen economische banden heeft met Duitse bedrijven’. In zijn boek ‘Geheimen van Opus Dei’ heeft hij het over strenge, geheime voorschriften. ‘Met het doel van Opus Dei - Christelijk leven - is niks mis mee, maar de gehanteerde methodes en praktijken zijn sectair’. Opus Dei wordt in bepaalde kringen ook wel gekscherend ‘Octopus Dei’ genoemd vanwege de vele tentakels die de organisatie zou hebben. Of O.D. de Amerikaanse afkorting van overdosis, in dit verband aan trouw aan de katholieke leer.

Dat Opus Dei veel invloed in de maatschappij heeft, is duidelijk. De vraag is echter of ze die macht ook misbruikt. Volgens de vereniging zelf is er niks aan de hand. Om dat te bewijzen staan de doelstellingen netjes op Internet. ‘Individuele leden leiden hetzelfde leven als iedereen. Ze maken hun verbintenis met de organisatie louter op hun eer van Christen. Ze verbinden zich er toe om te zoeken naar heiligheid in hun leven en proberen andere mensen daar ook toe aan te zetten. Net als andere nieuw opgerichte instituten in de kerk worden we wel eens fout begrepen. We krijgen vooral kritiek wegens onze sterke trouw aan de paus. Mensen schijnen ook niet te snappen dat leden van Opus Dei in sociale, politieke, familiale, economische en professionele zaken hun eigen beslissingen nemen. En dat in volledige vrijheid en verantwoordelijkheid.'

Volgens de auteur Nick De Neef, die het Opus Dei kritisch volgt, is het werk een mix van Rotary, katholieke congregatie, loge en sekte. Dubieuze kenmerken zijn volgens hem:

Ondoorzichtigheid: Het Opus Dei zelf is zogezegd straatarm, maar het werk heeft over de hele wereld duizenden zijtakken die onder een dekmantel opereren. Niemand raakt daar wijs uit. Financiële en politieke macht: Escrivá was bevriend met Franco en had in de Spaanse regering verscheidene ministers. Het Opus Dei kijkt niet op geld om zijn centra zo fraai mogelijk uit te bouwen. Eén jaar geleden werd het Amerikaanse hoofdkwartier geopend, een gebouw van zeventien verdiepingen op Manhattan, met een kostenplaatje van meer dan 500 miljoen euro.
Manipulatie: De leden mogen niet vrij naar buiten komen, er zijn gevallen bekend van schending van het briefgeheim en van censuur op boeken en kranten. Er is een permanente druk om te presteren, vooral om te studeren, want één universitair diploma volstaat niet. Sinds het Opus Dei in 1982 werd verheven tot persoonlijke prelatuur, met eigen priesters en een grote mate van onafhankelijkheid, vormt het een ‘kerk binnen de Kerk.”


(Zelfkastijding door Opus Dei leden)

Opus Dei, de schaduw van de paus?

De meeste mensen hadden tot voor kort nog nooit van Opus Dei gehoord. Het is dankzij auteurs als Dan Brown, schrijver van de DaVinci code dat de organisatie bij een breder publiek onder de aandacht werd gebracht. In zijn boek verhaalt Dan Brown onder andere over een Opus Dei monnik die de ene moord na de ander begaat terwijl hij zichzelf kastijdt. Dat laatste is in ieder geval geen fictie. In een uitzending van Netwerk (2005) besteedde de KRO uitgebreid aandacht aan Opus Dei en liet D. Willey, Vaticaan analist van de BBC, aan het woord. Willey liet weten dat bepaalde leden van Opus Dei inderdaad aan zelfkastijding doen. Ze binden bijvoorbeeld riemen met spijkers om hun bovenbenen. Maar er is meer. Uit de uitzending van Netwerk blijkt dat Opus Dei onder paus Joh. Paulus II behoorlijk wat invloed en macht kreeg, sterker nog: Hij haalde ze het Vaticaan binnen en plaatste ze onder zijn directe gezag. De paus zag in Opus Dei de oplossing voor het verval van het katholieke geloof in Europa en de rest van de wereld en hechtte veel belang aan het missiewerk van de organisatie. Het belangrijkste Opus Dei lid binnen het Vaticaan was woordvoerder Navarro Valls. Navarro stond heel dicht bij de paus en ging zelfs met hem op vakantie. Maar niet iedereen in het Vaticaan is blij met Opus Dei. Buiten de jezuïeten, die van oudsher de elitetroepen van de paus waren, zijn het de gematigde of progressieve bisschoppen en kardinalen die hoopten dat de nieuwe paus wat minder op de hand van Opus Dei zou zijn.

Volgens Willey werd er na de dood van paus Johannes druk gelobbyd door Opus Dei en sympathisanten voor een conservatieve nieuwe paus. Immers, als de nieuwe paus niet positief tegenover de ideeën van Opus Dei zou staan dan zouden alle inspanningen tijdens het vorige pontificaat voor niets zijn geweest. Toen men voor een nieuwe paus in conclaaf ging waren er maar twee Opus Dei kardinalen aanwezig. Een ongelijke strijd? Niet helemaal, want volgens Willey zijn er 20 á 30 kardinalen die positief tegenover Opus Dei staan. Waarnemers binnen het Vaticaan namen aan dat de grote favoriet van Opus Dei de rechtlijnige en uiterst conservatieve kardinaal Ratzinger was. En het mag misschien dan ook geen wonder heten dat na een opvallend kort conclaaf deze parel der schepping Ratzinger als paus werd aangewezen. Al in de vierde stemronde wist Ratzinger de vereiste tweederde meerderheid achter zich te krijgen.


(Niet iedereen is blij met Ratzinger)

Onder de naam Benedictus XVI kunnen we van deze nieuwe paus - die als kind lid was van de Hitlerjugend en later homoseksualiteit een ‘wanordelijke seksuele neiging die gekenmerkt wordt door zelfvoldoening’ noemt - weinig vernieuwingen verwachten. Zo vond ook het ‘Mea Culpa’ (het genereuze gebaar waarmee paus Johannes Paulus II vergiffenis vroeg voor de misstanden in en van de katholieke kerk in het verleden) geen warme bijval van Ratzinger. Maar ook de eventuele toetreding van Turkije tot de EU is een doorn in het oog van deze ‘onfeilbare’ paus. Kwade tongen beweren ook dat Ratzinger de vele seksschandalen binnen de kerk met de mantel der liefde heeft willen bedekken en spreken zelfs van tegenwerking bij het politie onderzoek. Hoe het ook zij, de toekomst ziet er met Ratzinger voor Opus Dei voorlopig weer zonnig uit.

(uit eerder verschenen werk van de auteur)

Op 27-10-2008 19:10:51 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Luk:
riek:

iedere godsdienst is waanzinnig
allahloeijha

Maar (en gelukkig maar) elke waanzin wordt geen godsdienst .
De schijnheiligen hebben het schijnbaar gehaald. Ehyeh Asher Ehyeh.
Op 28-10-2008 23:23:06 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
eoi: religie is waanzin, geloof is een recht.
Op 29-10-2008 0:08:00 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden