Op 4 januari 2004 zette de marsrover Spirit wiel op de planeet Mars. Drie weken later deed marsrover Opportunity hetzelfde. De opdracht voor de robotjes was simpel: leg alles vast dat er op Mars vast te leggen is en stuur de data terug naar de aarde.

Wetenschappers zaten er allemaal klaar voor. Volgens de berekeningen van de NASA zouden de beide rovers een levenverwachting hebben van 90 dagen. Een datastroom over de 'rode planeet' daalde op de aarde neer. En bleef ook na 90 dagen neerdalen. Nu, 4 jaar later, doen beide rovers het nog zo goed dat de vraag rijst waarom ze het zo goed doen?

( stofduiveltje op Mars )

Toen de missie begon wisten de rovers 900 watt/uur aan elektriciteit uit hun zonnepanelen per dag op te slaan. Naarmate de maanden vorderden brachten de zonnepanelen van de Spirit nog maar 400 watt/uur per dag en die van de Opportunity 500 watt/uur op. De daling in stroomopbrengst wist men te verklaren omdat er zich steeds meer stof op de panelen verzamelde waardoor er minder zonlicht werd doorgelaten en dus... minder stroomopbrengst. De wetenschappers hielden hun hart vast. Als de energie voorziening zou dalen onder de 150 watt/uur zouden de batterijen leeglopen en een zekere dood voor de rovertjes betekenen.

Maar dan, op 21 december 2004....

Zomaar opeens op nog steeds onverklaarbare wijze had "iets" de zonnepanelen van beide rovertjes schoongemaakt. De metertjes liepen weer op en zowel de Opportunity als de Spirit gingen weer fris aan de slag. Nu, vier jaar later, functioneren de beide rovertjes nog steeds prima. De vraag blijft wat het was dat de zonnepaneeltjes stofvrij had gemaakt.

Tot zover bekend had de schoonmaak gedurende de nachtelijke Mars-uren plaats gevonden en is het schoonmaken minstens vier keer in een half jaar tijd gebeurt. Maar hoe? De wetenschappers kwamen met enkele theorieën:

  1. Winden op Mars hebben het stof van de panelen geblazen.
  2. Door ijsvorming vormde het stof klompen ijs en is later van de panelen afgebrokkeld.
  3. Omdat de rover een heuvel was opgereden was de stof er simpelweg afgegleden.

Hoewel aardige suggesties zijn ze niet echt houdbaar. Blaast aardse wind het stof van je auto? Is na een nachtvorstje het vuil op je auto bevroren en brokkelt het af, of glijdt het stof op de motorkap van je auto af als je een heuvel op rijdt? Niet waarschijnlijk. Waarom zou het op Mars anders zijn?

Op 14 juli 2005 kwam de NASA met een interessantere theorie. Elektrisch geladen stofduivels zouden de panelen gereinigd hebben. Dat er op Mars stofduivels zijn hebben de rovers keurig vastgelegd. Klik hier voor een Quicktime filmpje van een stofduivel op Mars.

De stofduivel uit het filmpje was ongeveer 34 meter in doorsnee en bewoog zich in iets meer dan 9 minuten over een afstand van ongeveer een kilometer.

Soms treden stofduivels gezamenlijk op en beslaan een groter gebied. Winden schijnen niet de aanjager van dergelijke stofduivels te zijn. Volgens NASA zijn het elektrische vortexen. Dit is een soort wervelende kolom van geïoniseerde (elektrisch geladen) lucht/deeltjes). Op zich een bekend natuurkundig verschijnsel die sommigen zelfs in verband brengen met het ontstaan van graancirkels op aarde.
Enfin, op de vortex uit het filmpje is duidelijk te zien dat het oplicht wat zou wijzen op elektronische ontladingen, beetje zoals de lichtgevende vonkjes als je een nylontrui over je hoofd uittrekt.

rover
( En schoon is ook écht schoon, zelfportret van een rover )

Stofduivels?

Maar elektrisch geladen deeltjes (stof) plakken beter op een ondergrond dan niet geladen deeltjes. De hele theorie van de elektronisch geladen stofduivel komt daarmee op een helling te staan. In feite zou een rovertje na een bad in een stofduivel juist meer stof moeten aantrekken. Vergelijk het maar met een opgeblazen ballon die over een wollen trui wordt gewreven. Op deze wijze verzamelen zich elektrische geladen deeltjes en de ballon 'plakt' tegen muren en ramen. Als men het proces zou omdraaien en tot elektrostatische ontladingen zou overgaan dan verliest de ballon zijn 'kleefkracht'. Zouden stofduivels de stof op de rovertjes ontladen hebben? Ook dat lijkt niet waarschijnlijk.

Nu in 2008 weet de NASA nog steeds niet wie of wat de rovertjes ontdaan hebben van stof. Misschien helpt een grenswetenschappelijke kijk op de zaak.
Hier op Google Video kan men de uur durende documentaire 'Thunderbolts of the gods' zien over ons elektrisch universum. De website bezoeken kan ook . Zou alles van het kleinste deeltje tot de grootse galactische formatie met elkaar in contact staan via elektronische circuits?

Picobyte: Waarneer er stroom uit de grond komt waarop die rover staat dan krijgt die dezelfde lading als die grond.
Gelijke ladingen stoten elkaar af dus de stofdeeltjes springen zo van die rover af door elektrische krachten.
Dat het op aarde (in nederland) op auto's niet werkt is door de hogere luchtdruk en het vocht dat er in de lucht zit.

Met een statische kam en wat sigaretten as of andere lichte materie kan je dat effect goed nabootsen, sommige deeltjes vliegen naar de kam toe en vereffenen op de kam hun lading waardoor ze na contact direct weer wegspringen van de kam.
Op een planeet die vrijwel geen atmosferische druk heeft is de elektrische uitleg dus zeer plausibel.
Stroom moet vloeien.
Op 25-01-2008 19:23:00 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Picobyte: Toevoeging: http://nl.wikipedia.org/wiki/Mars_%28planeet%29
De zwaartekracht is er een stuk lager dan hier, dus wellicht dat het met dichtere stofdeeltjes daar ook veel gemakkelijker lukt.
En nogmaals wil ik benadrukken dat het daar nogal ontbreekt aan adhesie versterkers als water enzo
Stroom moet vloeien.
Op 25-01-2008 20:31:54 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
paps: Maar.... de levensverwachting was 90 dagen... de stof stapelde zich steeds meer op...werd mysterieus schoongemaakt maar nu dan...?

Komt er na een nieuwe periode van 90 dagen nu in één keer geen nieuw stof meer op..?
Koester uw onwetendheid, de rest kunt u opzoeken.
Op 23-06-2008 18:17:32 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden