Het is een kronkel van onze hersenen: we zien vaak wat we willen zien; we horen wat we willen horen. In de horoscopen die u in de bladen en kranten leest wordt daar dankbaar gebruik van gemaakt en worden de dagelijkse of wekelijkse toekomstverwachtingen uit de astrologieduim van een redacteur of redactrice gezogen.
Dat het maar blijft gepubliceerd worden is omdat men het leest. Horoscopen horen er allang een beetje bij en slechts een minderheid van de gedrukte media doet er niét aan. Waarom? En waarom gelóven zoveel mensen in de algemene krant- en weekbladhoroscopen? Het is geen overduidelijke onzin, anders zou geen uitgever er zich aan wagen.

Persoonlijk maak ik me ook wel eens schuldig aan het lezen over hetgeen voor iedere leeuw in het verschiet ligt. Daarna lees ik de andere sterrenbeelden, dat doen al minder mensen, en constateer regelmatig evenveel aangesproken te zijn bij een maagd, steenbok of ieder andere personaliteitscategorie. Deze algemene herkenning laat zich het beste zien in het Forer-effect, waar zelfs mentalisten gebruik van durven maken.


De Forer-test

Het Forer-effect is gebaseerd op het gegeven dat individuen snel geloven in vage of algemene woorden, omschrijvingen of voorspellingen mits deze op maat gemaakt lijken te zijn. De ontdekker, psycholoog Bertram R. Forer, gaf in 1948 een persoonlijkheidstest aan zijn studenten. Op basis van wat ze hadden ingevuld kregen de studenten een persoonlijkheidsanalyse terug. Die moesten ze beoordelen, of ze het ermee eens waren of niet, onderverdeeld in een schaal van 1 tot 5. De gemiddelde score was 4,26. Dat betekent dat men zich behoorlijk kon vinden in het resultaat dat Bertram R. Forer hen gaf.

Wat ze niet wisten is dat iedereen dezelfde persoonlijkheidsanalyse had gekregen en dat het dus helemaal niet bepaald was op basis van hetgeen de studenten hadden ingevuld. Forer had een persoonlijkheidsanalyse samengesteld waar bijna iedereen zich grotendeels in kan vinden.

Forer voor mentalisten

Naast huis-, tuin- en keukenhoroscopen treffen we het Forer-effect ook in de goochelwereld aan. In een van zijn shows gebruikte de mentalist Derren Brown het om een selectie van mensen te laten genieten van zijn skills. U ziet het Forer-effect in actie in de video onder dit blog.
Derren Brown blijft een goochelaar die de geheimen achter zijn truuks niet snel vrijgeeft. Hij zegt dan wel dat iedereen dezelfde tekst heeft gehad, hij vertelt niet wat die tekst is. Daarom doen wij dat in zijn plaats. Ziehier de (vertaalde) tekst van de Forer-test:

U hebt het nodig dat andere mensen u graag zien en u bewonderen, maar toch blijft u kritisch voor uzelf. Hoewel u enkele zwakheden in uw persoonlijkheid hebt, kan u die doorgaans goed compenseren.
U heeft een aanzienlijk ongebruikt talent dat u nog niet tot uw voordeel hebt gebruikt. Hoewel u discipline en beheersing uitstraalt, voelt u zich regelmatig zorgelijk en onzeker. Soms twijfelt u er ernstig aan of u de juiste beslissing hebt genomen of het juiste heeft gedaan. U verkiest een bepaalde hoeveelheid afwisseling, en wordt ontevreden wanneer u gehinderd wordt door beperkingen. U bent er ook trots op een onafhankelijk denker te zijn en u aanvaardt andermans mening niet zonder bevredigend bewijs. Maar u vond het onverstandig om uzelf zomaar bloot te geven voor de anderen. Soms bent u extravert, vriendelijk, gezellig in de omgang, terwijl u op andere momenten introvert, behoedzaam en gereserveerd bent. Sommige van uw ambities zijn niet geheel realistisch. (Engelse tekst hier)

In de poll onder dit blog kunt u, unieke mensen, aangeven of u zich kunt vinden in de persoonlijkheidsanalyse van Forer. Bent ú de uitzondering die de regel bevestigt?

Kunt ú zich vinden in de Forer-persoonlijkheidsanalyse?
Stemmers: 75 (15%)
Stemmers: 110 (22%)
Stemmers: 158 (32%)
Stemmers: 72 (14%)
Stemmers: 85 (17%)
Broh-Koh Lee: "we zien vaak wat we willen zien; we horen wat we willen horen."

Speciaal opgedragen aan speciale GW-reaguurders?
;-)
Fruit dan?
Op 06-03-2008 8:50:48 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Timmy: Ik zou het een 4,5 geven.
(bericht gewijzigd op 6-3-2008 10:23:24)
Op 06-03-2008 10:23:24 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Ivoryke^: Ik lees ook iedere week braaf mn horoscoop. Niet zozeer omdat ik direct geloof wat erin staat, maar om me zelf(kennis) scherp te houden. Met een paar hints, of mogelijkheden, kan je toch verder kijken dan wanneer je die niet hebt vindt ik. En als ik echt iets weten wil, dan orakel ik wel, dan ga ik niet een algemene horoscoop lezen,

Wat betreft de persoonlijkheids tekst. Ik vond em niet bij me passen. Natuurlijk zijn er een aantal basis emoties/gedachten waar ieder mens wel mee speelt. Maar ik kon mezelf er niet goed in vinden.
Moeten is een keuze...
Op 06-03-2008 11:10:59 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Gebakken Plasse: Nou, Ivoryke... als je écht iets wilt weten moet je juist NIET orakelen... want das maar een spelletje. Haha, je bent dan geen illusionist, maar wel een grappenmaker.
Op 06-03-2008 13:00:40 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Ivoryke^:
Gebakken Plasse:

Nou, Ivoryke... als je écht iets wilt weten moet je juist NIET orakelen... want das maar een spelletje. Haha, je bent dan geen illusionist, maar wel een grappenmaker.


Dat is dan schijnbaar wel (1 van de weinige) spelletjes waar ik goed in ben. Want de uitkomst klopte elke keer. En wat stel jij dan voor te doen als je echt iets wilt weten waarop je het antwoord niet zomaar verkrijgen kunt?
Moeten is een keuze...
Op 06-03-2008 13:55:09 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Gebakken Plasse: @Ivoryke
Euh, dat ligt er in de eerste plaats aan wat je wilt weten. Veel dingen staan ook in boeken maar die dingen bedoel je niet met 'iets'. Ik heb geen idee, ik denk nl dat je gewoon niet alles kunt weten, de toekomst niet lezen enz. Tzijn natuurlijk prachtige verhalen maar het blijft gissen, te veel ruimte over voor interpretatie...

Daarnaast heb je ook het fenomeen 'ontdekken'
Op 06-03-2008 20:13:20 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Joachim: Derren Brown vertelt wel degelijk wat de tekst is die hij aan de studenten voorlegde, in Tricks of the Mind, pagina 323 t/m 326. Het is een veel langere en veel specifiekere tekst, met veel meer details. De hierboven geciteerde tekst lijkt er niet in het minst op.
(bericht gewijzigd op 6-2-2009 14:17:59)
Op 06-02-2009 14:14:42 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2017Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden