Het denken heeft altijd al een aparte plaats ingenomen in zowat iedere cultuur. Tenslotte is het erfgoed gebaseerd op hoe er met ratio en bewustzijn wordt omgegaan en hoe volgende generaties het oppikken. Kwantummechanisch ingestelde mensen zullen bijvoorbeeld álles zien als een vorm van geheugen. Als er maar op een bepaalde manier informatie wordt bewaard en doorgegeven, bijvoorbeeld bij planeten, mensen, moleculen, atomen of nog kleiner. Soms is er niet eens direct fysiek contact nodig en blijkt er een geheugen te zitten tussen objecten die schijnbaar niets met elkaar te maken hebben.

In deze blogreeks beperk ik me tot enkele facetten van het instrument waar we allen dankbaar gebruik van maken: de eigenschappen van onze hersenen, hun opslagcapaciteit en de manier waarop we bewaarde informatie opnieuw kunnen onttrekken.
Tijdens het lezen van deze 4-delige reeks doe je tips op om het eigen geheugen te verbeteren. En lukt het niet om alles te onthouden, geen probleem, dat hoort erbij. Om met Einstein te spreken: ‘slechts een idioot onthoudt wat in boeken opgezocht kan worden’.

Hersenactiviteit?

Zo’n veertig procent van de bevolking tussen 25 en 85 jaar klaagt over vergeetachtigheid. Acht procent maakt zich zelfs ernstige zorgen. Eigenlijk hoeven we ons nergens druk over te maken, als je tenminste niet aan een ziekte zoals dementie of Alzheimer lijdt. Ons geheugen kan namelijk nooit vol raken, we zijn geen computers, al zou je dat niet meteen zeggen van sommige knappe koppen.
Sinds 1991 worden er jaarlijks geheugen-wereldkampioenschappen gehouden waarbij enkele pittige tests worden voorgelegd. Het onthouden van een lang nieuw gedicht en het herhalen van een willekeurige reeks getallen behoren allemaal tot het rijtje taaie oefeningen waar de deelnemers zich op mogen verheugen. Op internet is zelfs sprake van een soort superman die iedere minuut van zijn leven kon herinneren.
Na het lezen van dit blog zul je niet meteen kunnen deelnemen aan die kampioenschappen, je wordt er geen superheld door. Maar met voldoende training kun je misschien wel winnen in de kroegcompetitie of zal het je iets opleveren in een IQ-test. Het kan zeker van nut zijn om belangrijke momenten in je leven te onthouden. Omgaan met je geheugen is in veel gevallen namelijk niets meer dan het kennen van trucjes en het spelen van spelletjes.

Levensroutine

Voor we overgaan naar de principes in de hersenen en de methodes waarop het geheugen kan geoptimaliseerd worden, is het aan te raden enkele positieve invloeden uit de dagelijkse realiteit te bespreken.
De Chinezen associëren de structuur van de hersenen met die van de darmen. Obstipatie, als het allemaal even niet wil lukken, bekijken ze als een stoornis van het denkvermogen. Traag werkende darmen staan volgens onze gele vrienden gelijk aan een traag werkend geheugen. De gedachte erachter is rechtlijnig. Slechte voeding leidt tot een slecht lichaam en slechte hersenen. Het gebruik van varkensvlees, chemische stoffen, kleurstoffen en suiker is bij veel oosterlingen daarom uit den boze. Ook onze moslimvrienden zien varkensvlees al sinds oudsher als iets met een verontreinigende werking.

Dichter bij huis kan het trainen van de kwabben in de hersenpan al beginnen door iets vaker vette vis te eten. In wetenschappelijke kringen wordt namelijk beweerd dat ze, liefst rauw, bevorderlijk zijn voor het memoriseren. Japanners horen het graag en zien dit als bevestigend feit voor het lage aantal kankers die hun bevolking treft.

Lichamelijke conditie en regelmatig sporten zijn ook van groot belang. Hoe minder rekenkracht het brein aan verzorging van het lichaam moet besteden, hoe meer overblijft voor andere doeleinden. Wie van plan is om veel hersenkracht te gebruiken doet er niet goed aan voordien uitgebreid te gaan schransen. Een handjevol lichtgezouten cashewnootjes of een stukje gekookte kip daarentegen blijken de motor juist flink te laten draaien.

In het boek Voeding & Intelligentie heeft auteur Jean Carper het wetenschappelijk bewijs verzameld dat aantoont dat er wel degelijk een verband is tussen voeding en geheugen. Het boek bevat een indrukwekkende lijst samen met voedingsmiddelen en ingrediënten die ook bevorderlijk zijn voor de intelligentie en het gevoel. De stellingen zijn soms verrassend, zo wordt onder andere dyslexie als een hersenvetgebrek, glucose als oplossing voor Alzheimer en lijnzaadolie als antidepressivum gezien. Het boek bevat teveel informatie om op in te gaan, maar ik verwijs er graag naar door.

Dat een gezonde nachtrust ook helpt voor een frisse geest zal wel duidelijk zijn. Al mogen we dit niet te letterlijk nemen. Er zijn ook nachtmensen en bij hen spreken we eerder van een gezonde morgen- en middagrust. Een siësta, schoonheidsdutje of platte rust in de middag werkt evenzo bevorderlijk. In de slaap of rust worden indrukken verwerkt zodat later met meer geconcentreerde aandacht omgegaan kan worden met nieuwe ervaringen. Door tijdelijk de zintuiglijke indrukken meer uit te schakelen krijgen de hersenen de mogelijkheid om meer vaart te maken bij het verwerken van andere gegevens. Praktisch gezien hebben we het meest aan ons geheugen bij wakkere momenten. Hoe de hersenen zich opstellen tijdens het slapen wordt dus verder buiten beschouwing gelaten.

Zoals later meer uitvoerig besproken zal worden is ons associatief vermogen belangrijk voor het omgaan met het geheugen. Om dat vermogen te stimuleren is het belangrijk goed gebruik te maken van de zintuigen. Wil je blijven onthouden hoe de maaltijd tijdens een intiem etentje smaakt? Kijk dan allereerst naar het bord en let op de kleuren van de lekkernij. Sla het servies dat de tafel siert op in het geheugen en tik met de vork even tegen het gerecht voor je het er opprikt. Voel de verschillen in zachtheid. Ruik het gerecht en probeer de ingrediënten in gedachten te onderscheiden. Let bij het genieten van de eerste hap op de weerstand die de tanden ondervinden bij het malen. Kauw totdat je klaar bent om te slikken, niet te snel. Er zijn zoveel dingen waarop gelet kan worden, het heerlijk tintelen van de tong of het uitdagend prikken van de binnenkant van de wangen. Hoe meer zintuiglijke indrukken bewust geregistreerd worden, hoe lekkerder de maaltijd zal smaken als je er een jaar later aan terugdenkt. En onderwijl wordt ook nog eens een extra laag van het leven ervaren, want door bewuster attent te zijn op details krijg je sowieso een bredere of diepere kijk.

ShivaNu we toch iets dieper gaan is een andere methode om je hersenen rust te geven op zijn plaats: meditatie. Velen kennen het, weinigen doen het en nog minder houden het vol. Dat is vreemd want het is een 100% gratis methode en de inspanning die nodig is om goed te kunnen mediteren is slechts tijdelijk. Na verloop van tijd wordt het namelijk heel gewoon om het te doen, dan hoef je minder te focussen op de technieken.

Door elke dag een korte tijd terug te trekken, de ogen te sluiten en rustig (en stabiel) te ademen los je veel vervelende gevoelens in het lichaam op. De ademhaling, waar we weinig bij stilstaan, is hierin heel belangrijk. Hetzelfde geldt voor het beheersen en onderkennen van de zintuigen. Volgens de 5.000 jaar oude Hindoestaanse Soetra’s maken we teveel gebruik van onze natuurlijke instrumenten zonder stil te staan bij de instrumenten zelf. De (metaforisch te bekijken) oppergod Shiva biedt honderdentwaalf verschillende methodes om te mediteren. Het is zoeken wat het beste bij je past. Dat kan slechts één methode zijn, maar wie weet word jij ze wel allemaal meester.

Dat meditatie je rust schenkt waar anders mogelijk drukte zou zijn is een feit. Daarom verwijs ik graag door naar de tweedelige reeks ‘Boek der Geheimen’ van Osho, waarin hij alle Soetra’s bespreekt en uitlegt in het kader van transformatie van de geest. Sowieso is Bhagwan Shree Rajneesh, de andere naam van Osho, een aanrader voor wie wat orde op mentale zaken wil stellen.

Wordt vervolgd...
I'm not a complete idiot. Some parts are missing.
Op 08-04-2008 2:22:35 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Ivoryke^: Dit is mijn soort hersenvoer... dank dank
Moeten is een keuze...
Op 08-04-2008 21:13:21 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden