Welkom in het toverbos

Onze hersenen zijn te vergelijken met een groot bijna ondoordringbaar bos met miljarden bomen. Wanneer een groep mensen Het Toverbosdoor het bos loopt zal er zich geleidelijk aan een pad vormen. Hoe meer de wandelroute wordt gebruikt, hoe duidelijker dit zich zal afscheiden van de wirwar aan bomen en planten. Wanneer er eenmaal een pad is zullen nieuwe bezoekers eerder geneigd zijn om de reeds ingeslagen weg te kiezen. Voor je het weet staat er een bordje met ‘veilige weg’ op geschreven.
Het kiezen van de gemakkelijke weg is immers eenvoudiger dan op een andere plaats opnieuw met het kapzwaard alle planten, takken en obstakels weg te ruimen en het risico te lopen een wild beest achter de hielen te hebben. Toch zegt het bordje niets over de werkelijke veiligheid. Toen hele volksstammen geloofden dat de Zon rond de Aarde draaide was dit hun waarheid, hun veilige weg.Het brein bestaat uit een onbegrepen netwerk van tien miljard neuronen, een bos apart. Daarin worden duizenden verbindingen gemaakt. Iedere dag opnieuw verdwijnen connecties en ontstaan er nieuwe. Daardoor kunnen we bijleren.

Door vaak over hetzelfde na te denken wordt op neuronenniveau ook een pad geconstrueerd, er worden bruggen geslagen en beton gegoten. Op andere plaatsen wordt dan weer afgebroken en gesloopt. Gedachten waar je als individu iets aan hebt gehad zullen in de toekomst als basis dienen voor nieuwe ideeën of theorieën. Daarbij is het aantal hersencellen van ondergeschikt belang. Het zijn immers de synapsen, de neurale verbindingen, waar we iets mee kunnen. Een neurologische geval van kwaliteit boven kwantiteit en een uitstekende stimulans om in het dagelijkse leven voldoende prikkels op te doen. Want hoe meer invloeden van buitenaf, hoe meer paden in het toverbos er zich zullen vormen.

Naar het menselijk geheugen wordt vaak gerefereerd als de organische harde schijf. Die strikte verwijzing klopt niet helemaal. Er is een substantieel onderscheid in hoe gegevens worden bewaard. Een harddisk onthoudt alles, zolang er schijfruimte is. Onze hersenen onthouden op meer selectieve basis. Dat merken we aan het onderscheid tussen het korte termijn- en lange termijngeheugen.
Handelingen die op dagelijkse basis gebeuren vinden we terug in het vluchtige werkgeheugen. De actie zelf zit er stevig ingebakken en manifesteert zich als een automatisme. Door het routineuze wordt er verminderde aandacht besteed aan de omgeving en bewaar je geen tot weinig referentiepunten. Het wordt dus moeilijker om de herinnering terug te halen. Belangrijke gebeurtenissen met voldoende referentiepunten krijgen een plaats in het lange termijngeheugen. Dát is de reden waarom u soms vergeet waar uw sleutelbos of portefeuille zich bevindt. Het korte termijngeheugen laat informatie namelijk snel ontsnappen. Dit is overigens niet iets uniek in de evolutie want zelfs een vis heeft reeds deze twee verschillende vormen van termijnopslag, met de nodige tussengradaties.

Wat is belangrijke informatie? Wanneer is er noodzaak om iets langdurig te onthouden? De criteria daarvan zijn per individu verschillend, maar er is een algemene rode draad. In het onderbewustzijn staat bijna alles in het kader van overleven en zelfbehoud. Dat sijpelt door in onze waarnemingen en bepaalt hoe we met nieuwe indrukken omgaan. De bewuste aandacht of concentratie die we geven aan een gebeurtenis of informatiestroom is leidend. Als je in een levensbedreigende situatie staat, maar je hebt het zelf niet in de gaten, dan gaat je survivallamp niet branden. Wat niet betekent dat het onbewuste (of beter, voorbewuste) de signalen niet heeft geregistreerd; dat houdt immers nooit op.
Bij het verliezen van spullen werken gelijkaardige processen. Indien je er tijdens het neerplaatsen bij stilstaat dat jouw sleutels zich bij de voordeur bevinden zul je de bos sneller terugvinden dan wanneer ze argeloos worden neergelegd. Of iets belangrijk genoeg is om blijvend te weten hangt dus helemaal van jezelf af. Het terugvinden van een misplaatst voorwerp is in veel gevallen op te lossen door bewuster stil te staan bij routineuze handelingen. Zoals Shiva in de Soetra’s leert: sta stil bij je zintuigen en de indrukken. Waar je meer op let wordt beter geregistreerd en is gemakkelijker te herinneren.

Een ander belangrijk aspect om te bepalen voor welke termijn ons brein de informatie bewaart is de emotionele betrokkenheid. Een gegeven in combinatie met pijn, geluk, plezier of verdriet worden bijvoorbeeld langer onthouden omdat de invloed meer direct wordt gevoeld. Hoe indringender de waarneming, hoe harder het wordt geprent. Niet voor niets dat een psychisch trauma het volledige leven van een individu kan bepalen.
Trauma’s zijn stevig bewandelde en breed vertakte, maar desalniettemin ongewenste, paden in het neuronenbos. Het zijn stukjes informatie, gekoppeld aan veel emotionaliteit, die een eigen leven gaan leiden in de psyche van de persoon en bijvoorbeeld in dromen en flashback’s naar voren komen, met alle hevigheid van dien. Dat ze een groot deel van het wakkere leven ook vorm geven is duidelijk.

Van nature maken hersenen een onderscheid tussen goed en slecht. Of dat van de boom der kennis een struik onkruid maakt laat ik in het midden, maar toch is dát de grote ingebakken dualiteit die ons leven bepaalt. Het is de reden waarom we zo snel een mening of oordeel klaar hebben. De bron van de tweestrijdigheid is het onbewust overlevingsinstinct, het willen vasthouden aan het leven en de materie. De boom der kennis, het onkruid op de ziel?De hersenen proberen te zorgen voor een comfortabel zelfbeeld in een evenzo veilige virtuele leefomgeving. Om dat te bereiken moet informatie tegenover elkaar worden afgemeten; er moet worden bepaald of iets mentaal gezond is of niet.
Het midden van de weegschaal van positief en negatief is per individu verschillend, de graadmeter is het zelfbeeld en de manier waarop het werd gevormd. Meer daarover in het artikel parttime terror, fulltime illusie.

Uit zelfbescherming probeert het brein negatieve beelden en gevoelens zoveel mogelijk te verdringen. Hetzelfde valt te zeggen bij mensen die lijden aan de post traumatische stress stoornis. PTSS ontstaat onder andere na ernstig bedreigende situaties zoals verkrachting, mishandeling of zien van beelden die boven het begripsvermogen gaan. Op dergelijke momenten gaan de hersenen zich afsluiten. Het brein registreert wel, dat gebeurt gewoon, maar het wordt cognitief verdrongen. Denk bijvoorbeeld aan incestslachtoffers die zich pas op latere leeftijd opnieuw herinneren wat ze hebben meegemaakt. Ondertussen houdt de gebeurtenis geest én lichaam bezig, het individu verandert. Door de vele bekende gevallen wordt aangenomen dat de kans op andere stoornissen, zoals borderline, depressie of verslaving, er groter door wordt.

Een van de symptomen is vervreemding van het eigen gevoel. Met andere woorden, een pijnlijke ervaring kan de hersenen helemaal in de greep houden, terwijl je daar zelf weinig van in de smiezen hebt. Je kunt je zelfs slachtoffer van een situatie of persoon voelen zonder door te hebben dat je jezelf in die rol duwt.
Rationeel gezien zou iemand zich kunnen afvragen hoe een schokkende gebeurtenis zomaar op de achtergrond geplaatst kan worden. Dat komt omdat ál onze ratio afkomstig is uit de hersenen. Wat wij ervaren is reeds een gevolg van de interpretatie van het brein. De werking van de hersenen gaat sowieso boven ons bevattingsvermogen. Volledige kennis daarover is zowat de ultieme vorm van zelfkennis en daar zijn we nog lang niet.

Trauma’s, of algemener gezien, verwerkingsproblemen vallen op te lossen door veel te praten en door te graven in het pijnvolle gevoel. Een psycholoog of therapeut probeert hoofdzakelijk een rationele comfortabele orde in het hoofd van zijn patiënt aan te brengen door zelfinzicht te bieden.
Er zijn natuurlijk ook andere manieren dan inpraten op het gezonde verstand. Een daarvan is EMDR, Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Die techniek probeert het informatieverwerkingssysteem in de hersenen te stimuleren aan de hand van afleidende manoeuvres zoals bijvoorbeeld het met de ogen volgen van de handen van de therapeut. Volgens een Nederlandstalige website over het onderwerp is de grootste kracht van EMDR de snelle recuperatieperiode. Het schijnt even snel te werken als het tempo waarin het lichaam fysieke klachten geneest en kan dus voor menigeen een oplossing bieden.

Wordt vervolgd...

 

paps: EMDR is een mysterieuze maar zeer effectieve methode om trauma's te genezen.

Leuk stukje. De werking van hersens wordt met metaforen leuk gebracht maar feit blijft dat we nog maar bar weinig weten van de werking van onze hersens.

Onlangs las ik nog dat in onze neurologische paadjes geen electrische impulsen rondgaan maar ....geluidsgolven..... dat zou veel raadsels verklaren....

Koester uw onwetendheid, de rest kunt u opzoeken.
Op 09-04-2008 0:06:14 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Edmund: geluidsgolven? moet ik dan aan holistisch opgebouwde hersenen denken?
Op 09-04-2008 0:22:46 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Edmund:
gast:

Hersenen zijn lekker gestoofd in de pan met ajuintjes .En men wordt er heel veel slimmer van ze te eten .

teveel hersenen eten leidt tot ziektes, heb ik gehoord.
Op 10-04-2008 7:47:44 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Gerard:
Edmund:

gast:

Hersenen zijn lekker gestoofd in de pan met ajuintjes .En men wordt er heel veel slimmer van ze te eten .

teveel hersenen eten leidt tot ziektes, heb ik gehoord.

Er zijn ook ziektes die hersenen eten...
'Don't forget rule number 6'
Op 10-04-2008 9:17:15 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
paps:
Edmund:

geluidsgolven? moet ik dan aan holistisch opgebouwde hersenen denken?

Nee, de geluidsgolven bestaan uit solitonen, dat zijn een speciaal soort geluidsgolven. Als het signaal door de zenuwcel loopt ontstaat er een drukgolf waardoor de cel krimpt, uitdijt en dan weer in de normale toestand komt. De temperatuur in de celmembraan stijgt tijdens het krimpen en daalt tijdens het uitzetten. De electriciteit die gemeten wordt is niet het signaal an sich maar slechts een bijproduct van de geluidsgolf.

Koester uw onwetendheid, de rest kunt u opzoeken.
Op 10-04-2008 11:56:02 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden