In het vorige deel vertelden we reeds over het belang van de Bijbelse persoon Mozes voor wat betreft ons verhaal over die Berg waar God volgens de verhalen woont.
De Berg die we zelf zouden gaan bezoeken voor ons onderzoek naar de bron van het geloof in één enkele God.
Mozes wordt door de drie grote religies - Jodendom, Christendom en Islam - meestal gezien als degene die deze wijze van religieus denken zou hebben geïntroduceerd, maar wie was die Mozes nu eigenlijk?

De Egyptische prins

Voor wie daar misschien nooit eerder stil bij heeft gestaan, de naam Mozes doet eerder Egyptisch aan dan specifiek Hebreeuws. In het Grieks wordt de naam als ‘Mosis’ geschreven. Herleidt men dit naar het oude Egyptisch, Moses, dan kan men er de omschrijving ‘zoon’ uit halen.
Er waren verscheidene Egyptische grootheden die ‘moses’ in hun naam droegen, zoals bijvoorbeeld Thoetmoses.(‘zoon van Thoth’, een Egyptische ‘Boodschappergod’) En nu wil het geval dat in de tijd dat ene Amenhotep III de Farao van Egypte was (circa 1388-1351 vóór Chr.), er sprake bleek te zijn van een prins Thoetmoses.
Als men leest wat er over deze prins bekend is dan kan men enige parallellen met de Bijbelse figuur Mozes bespeuren.
Deze prins Thoetmoses zou zijn vader nooit opvolgen als Farao, die eer was weggelegd voor zijn jongere broer Echnaton (Amenhotep IV) en eigenlijk is niet geheel bekend hoe het prins Thoetmoses verder zou vergaan. Er was weliswaar een graf voor deze prins gebouwd, maar onderzoek heeft aangetoond dat dit nooit in gebruik is genomen.

Om echter deze Egyptische prins eventueel te kunnen koppelen aan de Bijbelse Mozes dient men enkele chronologische problemen te overwinnen. Nu mag het in zekere verhalen in de Bijbel wel vaker voorkomen dat mensen meer dan honderd jaar oud werden, als nuchtere eenentwintigste eeuwers nemen wij dat soort verhalen doorgaans met een korreltje zout.
Het grootste probleem schuilt hierin: het Exodusverhaal vertelt ons dat de Hebreeën 40 jaar in de woestijn rond zouden zwalken voordat ze het Beloofde Land in zouden trekken. De volgende generatie zou deze eer dus pas toebedeeld krijgen van God, zegt het verhaal.
Want in tegenstelling tot hoofdrolspelers zoals Mozes leefden de gewone mensen aanmerkelijk korter in die verhalen.

Om dit probleem te kunnen oplossen dient eerst te worden opgemerkt dat het getal veertig voor de inwoners van het Heilige Land een zekere numerologische waarde scheen te hebben, want verbleef bijvoorbeeld Jezus ook niet exact 40 dagen in de woestijn?
Maar daarnaast valt nog iets anders op, de Judeeërs die het verhaal over Mozes op zouden schrijven verbleven op dat moment in ballingschap in Babylonië!

 

Zij waren onvrijwillig meegevoerd door de Babyloniërs, nadat deze Judea waren binnengevallen en zij moesten slavenarbeid in het Tweestromenland verrichten.
Het was pas de volgende generatie die in vrijheid - dankzij de Perzische verovering van Babylonië - terug mocht keren naar het Beloofde Land.
De schrijvers van het Exodusverhaal meenden dus een overeenkomst te mogen trekken tussen de ‘gevangenschap’ in Egypte van de Hebreeën en die van henzelf in Babylonië!
Dit maakt het geenszins ondenkbaar dat zij de verhalen bewust op een zekere wijze op elkaar zouden laten lijken. Het maakte martelaars van hen.
Dit leek extra noodzakelijk omdat zij zo hun recht op thuiskomst en vestiging in het Beloofde land konden rechtvaardigen, want eigenlijk bleken zij in eerste instantie niet eens zo welkom te zijn in Jeruzalem en omgeving nadat zij ‘en masse’ uit ballingschap terug waren gekeerd.

Als men bovenstaande informatie allemaal laat meewegen dan is het niet zo ondenkbaar meer dat prins Thoetmoses wel eens de Bijbelse Mozes zou kunnen zijn geweest. Want het is niet zeker of men dat van die 40 jaar in de woestijn wel helemaal letterlijk moet nemen.
Maar dan is er natuurlijk ook nog de vraag of hij nu een Egyptenaar of een Hebreeër was.
Het enige wat we daarover willen zeggen is dat er in die dagen sprake was van een grote Hebreeuwse ‘kolonie’ in Egypte, bij de monding van de rivier de Nijl, waardoor deze bevolkingsgroep wel invloed moest hebben op het culturele en religieuze leven in Egypte.

Dit laatste overigens tot groot verdriet van de Egyptische priesters, want het is ‘toevallig’ in deze periode dat werd besloten niet langer alle Egyptische goden te eren, maar zich te wenden tot één enkele God, namelijk de Zonnegod Aton. Tijdens de regering van Thoetmoses’ vader Amenhotep III begon dit al en enige Hebreeuwse invloed op dit plotselinge besluit is niet ondenkbaar.
Als men overigens alle eigenschappen van deze enkele Egyptische God ‘Aton’ bekijkt dan moet men wel een zekere overeenkomst bespeuren met die Joods-Christelijke God.
Met zo’n grote invloed der Hebreeën binnen het dagelijkse leven in Egypte is de kans dat Mozes dus minstens deels over Hebreeuwse genen beschikte niet uitgesloten, want er zal beslist wel sprake zijn geweest van ‘gemengde’ huwelijken.
Men dient natuurlijk dan wel weer te beseffen dat het de schrijvers van het Exodusverhaal niet erg goed uitkwam de nadruk te leggen op Mozes’ al dan niet deels Egyptische afkomst.

Maar dan nu zijn eerste kennismaking met de ‘Berg van God’.
Het Bijbelse verhaal over Mozes vertelt ons dat hij moest onderduiken nadat hij een opziener had vermoord die de Hebreeuwse slaven ernstig mishandelde.
De eerste eeuwse Romeins-Joodse geschiedschrijver Flavius Josephes weet ons te vertellen dat prins Thoetmoses moest onderduiken nadat hij tijdens de succesvolle strijd tegen de Ethiopiërs zo populair was geworden onder de Egyptische bevolking dat de Farao voor zijn eigen positie als leider begon te vrezen en zijn oudste zoon uit de weg wilde ruimen.
Waar Josephes het niet over heeft is dat het natuurlijk ook mogelijk is dat er een verschil van mening bestond tussen de Farao en zijn zoon over hoe de nieuwe religie - het Atonisme - moest worden beleden. Want Amenhotep III was de eerste die zich met die enkele God was begonnen in te laten en zijn opvolger - de jongere broer van Thoetmoses die zich Echnaton noemde - maakte er de nieuwe staatsreligie van.

In ieder geval was het tijdens die onderduikperiode dat Mozes een vrouw leerde kennen - de dochter van een herder - waar hij mee trouwde en waarna hij met de schapen van zijn schoonvader Jethro regelmatig door de Sinaïwoestijn zou gaan zwerven.


Dat hij deze woestijn - en de daarin aanwezige oases - op zijn duimpje kende is dus iets wat men wel mag aannemen.
Het Bijbelse verhaal vertelt dat hij op een zeker moment op een berg een braamstruik zag branden en dit trok zijn aandacht. Eenmaal daar aangekomen bleek hij zich bij God thuis te bevinden, die tot hem sprak. Hij gaf Mozes gelijk de opdracht de Hebreeën die in Egypte verbleven terug te leiden naar het land van hun voorvaderen, het Beloofde Land.
Het wonderlijke verhaal over dat braambosje, en wat daarna kwam, valt volgens ons overigens eenvoudig te verklaren, maar daarop zullen we verderop wel terugkomen in het verslag van onze queeste.
Mozes ging in ieder geval terug en wist de in Egypte verblijvende Hebreeën - althans een deel van hen - over te halen hem te volgen, naar het hen beloofde land waar alles beter zou zijn dan in Egypte.

Of die Hebreeën in Egypte op dat moment nog echt heidens waren valt dus eigenlijk te betwijfelen, als men hun invloed op de op dat moment in Egypte heersende Godheid Aton bekijkt. Maar Mozes kwam sowieso met het nieuwigheidje dat hun God bijzondere plannen met hen had en hij wordt in het huidige Exodusverhaal in ieder geval gepresenteerd als degene die de Hebreeën daar voor het eerst aan de Joodse stamgod YHWH zou hebben voorgesteld.

Het is nu niet de bedoeling al teveel uit te weiden over de omstandigheden waaronder Mozes met zijn Hebreeën Egypte verliet. Wel kunnen we zeggen dat men naar onze mening overtuigend heeft weten aan te tonen dat het verhaal over de plagen die Egypte troffen, en het terugtrekken van de wateren van de Rode Zee, wel eens een vleugje van daadwerkelijke gebeurtenissen uit die tijd zouden kunnen bevatten!

In eerste instantie dient men zich namelijk al te realiseren dat tegenwoordig bekend is dat Rode Zee een onjuiste vertaling betreft van ‘Schelfzee’ of ‘Rietzee’ wat het veel waarschijnlijker maakt dat dit water zich terug kon trekken en dan doorwaadbaar zou kunnen zijn. Want het betrof geen echte zee maar eerder moerasachtig gebied.

In ieder geval vond de uittocht wel omstreeks de tijd plaats dat het Griekse vulkaaneiland Santorini (Thera) zou exploderen. De verschijnselen die bij die enorme explosie zouden optreden - met een kracht van zo’n 6 miljoen kiloton, ter vergelijking: de Nagasaki atoombom had ‘slechts’ een kracht van 20 kiloton - die komen behoorlijk overeen met de plagen die Egypte teisterden toen de Farao het verzoek van Mozes niet wenste in te willigen. Vooral dankzij de uitbraak van de Mount St. Helens in de Verenigde Staten heeft men dit kunnen constateren: extreem veel kikkers en roodgekleurd water et cetera.
Met andere woorden, het is zeer waarschijnlijk dat Mozes gewoon dankbaar gebruik heeft weten te maken van wat er op dat moment speelde in die regio en het simpelweg ’t werk van Zijn God heeft genoemd..

Zodoende kon hij ongestoord met zijn mensen vertrekken. Door de tsunami’s die de Middellandse Zee teisterden na de uitbraak vielen de moerassen in de Nijldelta tijdelijk droog. Na deze eerste hindernis begon hij aan de oversteek van de hem zo bekende Sinaïwoestijn.

Het kaartje hierboven laat in het geel zien hoe de traditie vertelt dat Mozes die woestijn zou zijn overgestoken. Dat hij daar inderdaad letterlijk 40 jaar over zou doen is dan niet eens zo onwaarschijnlijk. Al is het wel bevreemdend dat iemand die deze woestijn zo goed kende zo’n fout zou begaan.
Maar het hoe en waarom van die 40 jaar is al besproken.
In het roze is echter te zien hoe men de woestijn het meest praktisch over zou kunnen steken, er rekening mee houdend dat als men de kustlijn zou volgen, men het de Farao wel heel makkelijk zou maken ze weer te onderscheppen.
En daarnaast was hun eerste reisdoel wel ‘de Berg van God’.

En dan komt nu dus als vanzelf uiteindelijk de meest waarschijnlijke locatie van deze Berg:

“Mozes nu was gewoon de kudde van zijn schoonvader Jethro, de priester van Midian, te hoeden. Eens, toen hij de kudde naar de overkant van de woestijn geleid had, kwam hij bij de Berg Gods, Horeb. Daar verscheen de Engel des Heeren als een vuurvlam midden uit een braamstruik. Hij keek toe, en zie, de braamstruik stond in brand, maar werd niet verteerd. Mozes nu dacht: ’Laat ik dat wondere verschijnsel gaan bezien, waarom de braamstruik niet verbrandt.’ Toen de Here zag, dat hij het ging bezien, riep God hem uit de braamstruik toe: ’Mozes, Mozes!’ En hij antwoordde: ’Hier ben ik!’ “
(Exodus 3:1-4)


Het verhaal zegt duidelijk dat vanuit Egypte gezien die Berg Gods zich aan de OVERZIJDE van de woestijn bevond. En eveneens vanuit Midian.
Men kan van de huidige berg Sinaï met het Catharinaklooster veel beweren, maar niet dat het zich aan de overzijde van de Sinaïwoestijn bevindt. Vanuit bewoonde landen gezien eerder er middenin.
De berg Horeb wordt in bovenstaand stuk overigens weer duidelijk geïdentificeerd als die Berg van God.

De Arabieren die tegenwoordig in de streek huizen die wij als de locatie van de ‘Berg van God’ zijn gaan beschouwen, verblijven daar al zeer lang. Veel van de namen die zij hebben gegeven aan bergen, bronnen en andere topografische kenmerken hebben zij uit een eeuwenoude traditie overgenomen.
Nu wil het geval dat als men het kaartje verder naar boven erbij haalt - en dan de roze lijn volgt - men op een plaats in het huidige Jordanië uitkomt waar zich een bron bevindt die de Arabieren al sinds mensenheugenis ‘Aïn Musa’ (Mozesbron) noemen en dat zich hier tevens een berg bevindt die Hor wordt genoemd.

Wordt vervolgd...

Cultuurmeneer: Ik vind de opmerking dat Mozes mogelijk de oudere (aangenomen) broer was van Amenhotep IV (de latere Achnaton) wel een interessante. En de opmerking dat de vader van Achnaton al met het monotheïsme begon is nieuw voor mij.
Is voor die beide 'claims' enige historische onderbouwing? Bronvermelding?

(Volgens Wikipedia is de meest waarschijnlijke datering van de 'uittocht' uit Egypte: rond 1401 vChr.)
(bericht gewijzigd op 6-1-2009 14:34:53)
God... Dat ben je zelluf!
Op 06-01-2009 14:14:29 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Clavius: Ik vind het sowieso al een heel vet artikel! Petje af...
I might just be saying that to get you mad...
Op 06-01-2009 14:27:50 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Clavius: Ik vind het sowieso al een heel vet artikel! Petje af...
I might just be saying that to get you mad...
Op 06-01-2009 14:27:53 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Ja Horus: Dit is ook een interessante kijk op Mozes (Mozes = Hammurabi):
http://www.jewishblogging.com/blog.php?bid=148992
http://www.specialtyinterests.net/codexhammurabi.html
I'm not a complete idiot. Some parts are missing.
Op 06-01-2009 15:08:03 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
JohnvR1966:
Al is het wel bevreemdend dat iemand die deze woestijn zo goed kende zo’n fout zou begaan.


De schrijver van dit, overigens zeer interessante onderwerp, dient wel in het achterhoofd te houden dat Mozes totaal niet op de hoogte was van het einddoel van deze zwerftocht. De Bijbel spreekt over het beloofde land waarheen God zijn volk zou leiden. Kennis van de woestijn was dus geen must omdat God het einddoel zou bepalen. Dat hij daarbij een niet logische en wellicht onnodige lange route heeft aangehouden had te maken met het feit dat het volk, tijdens afwezigheid van Mozes, zichzelf een afgodsbeeld (gouden kalf) maakten en zij vergeten waren wie hen daadwerkelijk leidde....
De tocht van 40 jaar had korter kunnen duren maar was, bij wijze van straf, aanzienlijk langer door de route die hierboven staat weergegeven.
Scientia potestas est
Op 06-01-2009 15:11:52 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
saved!: De sinai woestijn waar het volk 40 jaar zou hebben rondgezworven kan niet de zelfde woestijn zijn als de woestijn die nu deze naam heeft.
De sinaiwoestijn was toendertijd een egyptisch mijngebied. En als je ruzie met egypte hebt moet je vooral niet op hun grondgebied blijven.

De berg zelf was waarschijnlijk jebel al lawz in Saudi Arabië.
De doortocht door de schelfzee was waarschijnlijk in de golf van akaba. Er is daar een landtong onder water, een pilaar door koning salomo neergezet en er zijn wagenwielen uit de tijd van de farao die mozes achtervolgde gevonden...
Op 06-01-2009 15:41:28 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Clavius:
saved!:

De sinai woestijn waar het volk 40 jaar zou hebben rondgezworven kan niet de zelfde woestijn zijn als de woestijn die nu deze naam heeft.
De sinaiwoestijn was toendertijd een egyptisch mijngebied. En als je ruzie met egypte hebt moet je vooral niet op hun grondgebied blijven.

De berg zelf was waarschijnlijk jebel al lawz in Saudi Arabië.
De doortocht door de schelfzee was waarschijnlijk in de golf van akaba. Er is daar een landtong onder water, een pilaar door koning salomo neergezet en er zijn wagenwielen uit de tijd van de farao die mozes achtervolgde gevonden...


Vet! Dat over die wagenwielen... Kunnen we dat online ergens terugvinden?
I might just be saying that to get you mad...
Op 06-01-2009 16:35:01 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Hans:
Clavius:


Vet! Dat over die wagenwielen... Kunnen we dat online ergens terugvinden?



Onder andere hier: http://members.chello.nl/~a.hekstra2/Doortocht.htm
(bericht gewijzigd op 6-1-2009 17:01:01)
Op 06-01-2009 16:48:49 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
JohnvR1966:
saved!:

....De berg zelf was waarschijnlijk jebel al lawz in Saudi Arabië.


Het meest opmerkelijke is nog wel dat er zich op die berg ook daadwerkelijk een gespleten rots bevind. Dat zou dan de rots geweest moeten zijn waar water uit stroomde toen Mozes er met zijn staf op sloeg...

Scientia potestas est
Op 07-01-2009 22:01:20 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
tracer50: Nou,dan beginnen we met God die Moses uitgezocht had om het volk van jozef uit Egypte te leiden,laten we even duidelyk zyn,Moses was een moordenaar,en het volk was vermengt van goden,enmoest 40 jaar in carantaine om de God van Abraham,origineel Ibruum te leren kennen.goed op het getal 40 letten.God hat nl Ibruum zyn woord gegeven,er bestaat nl geen grotere waarde als je woord en deze met de daad daaraan te bevestigen.Als dank van God voor al zyn werk dat hy voor zyn God gedaan hat,nl spionage enz.
Op 11-04-2011 11:33:03 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden