In misdaadromans van de oude Arseengeneratie speelt arsenicum een grote rol. Het is een gemakkelijk toepasbaar gif met een meestal dodelijke afloop. Agatha Christie was er een fan van.

Maar in het vakblad New Scientist staat te lezen dat het misschien ooit anders is geweest. Arsenicum (arseen) zou zelfs een belangrijke rol gespeeld hebben in het ontstaan van leven op aarde.

Arseen gedraagt zich op een manier die vergelijkbaar is met wat fosfor doet: een essentieel 'iets' voor alle leven. Maar in de oersoep moet het echter veel algemener geweest zijn dan fosforverbindingen.

Om een negatief geladen fosfaat-ion te vormen, dat de ruggengraat van een DNA spiraal met genetische informatie vormt, moet fosfor zich aan vier zuurstofatomen binden. De kern van de molecule ATP, die energie in een lichaam verdeelt, bestaat ook uit fosfaat.

Arseen vormt op een vergelijkbare wijze arsenaat. Arsenaat is vandaag heel schadelijk voor de gezondheid omdat het de nuttige werking van fosfaat verstoort. In afwezigheid van fosfaat kan het echter nuttig en belangrijk geweest zijn. Het kan bijvoorbeeld een verbinding vormen die heel sterk lijkt op één van de vier bouwstenen van het DNA: adenine, een waterstofbrug.

Het grote nadeel van een DNA-structuur op basis van arseen is dat deze heel fragiel is en snel, op enkele minuten, afbreekt. Maar voor microben kan dit net een groot voordeel zijn, vooral in koude omstandigheden met trage scheikundige reacties, zoals op Antarctica en speculatief gezien ook op Saturnus' maan Titan.

Daar zou mogelijk de inzet van arseen veel nuttiger geweest zijn dan fosfor omdat een op fosfor gebaseerde DNA-ruggengraat, voor organismen met heel korte generaties, zwaar is om mee te werken.

Titan

Het is geen verrassing dat microben in staat zijn om, wat wij als een dodelijk gif beschouwen, in te zetten voor hun heil. Ze kunnen het immers ook met de bestrijdingsmiddelen waarmee wij trachten hen te vernietigen. En niet alleen kunnen ze snel een weerstand tegen antibioticum ontwikkelen, ze kunnen er bovendien ook van leren leven.

Volgens het topvakblad Science kunnen honderden soorten bodembacteriën floreren als ze op een cultuur van antibiotica worden grootgebracht. Daarbij worden zelfs de antibioticakanonnen van vandaag, ciprofloxacine, vrolijk en met Bourgondische liefde verorberd.

Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden