Geef een bioloog de mogelijkheid tot schrijven en het resultaat is meestal het lezen meer dan waard. Biologen verstaan doorgaans de kunst om dwars door sentimenten heen te kijken, om ons zodoende ruw uit onze dromen te schudden. Met Midas Dekkers voorop laten biologen van tijd tot tijd van zich horen en wie dan goed luistert, kan soms tot vreselijke inzichten komen. Toch luisteren we niet graag naar biologen, al was het maar om onze gedroomde werkelijkheid in stand te houden. Laatst waren we in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam waar de bio- en paleontoloog Jelle Reumer de scepter zwaait. Tot mijn grote genoegen ontdekte ik dat Reumer ook boeken schrijft en, zoals ik al zei, zijn de boeken van biologen meestal eye-openers. Niet lang daarna begon ik aan zijn boek 'De ontplofte aap' met als intrigerende ondertitel 'Opkomst en ondergang van de mens'.


Het boekje telt slecht 143 pagina's, is voorzien van grafiekjes en afbeeldingen en voor slechts 17,90 euro te koop bij onder anderen Bol.com. Jelle Reumer neemt in zeer begrijpelijke en aansprekende taal de lezer mee en laat ons de natuur zien zoals zij is. Wie een lieflijk landschap door de ogen van bioloog Reumer bekijkt ziet opeens een heel andere werkelijkheid. Er vindt een ware veldslag plaats tussen in- en uitheemse soorten. Japanse duizendknopen rukken op met een snelheid waarbij Hitlers Blitzkrieg in het niets valt, de Japanse oesterbanken in Zeeland of op de Wadden hebben de inheemse oesters zo goed als verdrongen en op de Veluwe kunnen we ons vergapen aan Amerikaanse eiken.

De lijst van exoten die een succesvolle opmars maken is lang en de bekendste is misschien wel de Amerikaanse muskusrat (die in feite geen rat is maar een woelmuis). Op zich is een invasie van nieuwe soorten in een bepaald gebied niet nieuw. Zodra zich mogelijkheden voordoen, zoals in het verre verleden toen werelddelen elkaar raakten, trokken soorten van oost naar west, van zuid naar noord en vice versa.

In moderne tijden schuren landmassa's niet meer zo snel tegen elkaar aan, maar reizen exoten mee in schepen en vliegtuigen. Of men introduceert ze al dan niet bewust, zoals ooit eens het nu vervloekte konijn in Australië. Omdat de mens daarnaast continu bezig is het landschap te manipuleren ontstaan er nieuwe kansen en moeten de oorspronkelijke bewoners het vaak afleggen. Tot zover misschien niet zo heel opmerkelijk en zal het de meeste mensen worst zijn. Groen is groen, of het nu uit Azië komt of inheems is. Maar het verhaal van de invasieve soorten is daarmee niet uit.

Biologen houden grofweg de redenering aan dat tien procent van de exoten weet te overleven in een nieuwe habitat en dat weer tien procent dáárvan exponentieel kan groeien, ontploffen dus. Zo kon het bijvoorbeeld gebeuren dat het geïntroduceerde Amerikaanse waterplantje dat wij kennen als waterpest, de sloten en kanalen overwoekerde. Maar, zoals uit de historie blijkt, kent een ontploffende soort ook een bovengrens waarna het aantal snel afneemt en zich tot een acceptabel niveau weet te handhaven.

De exponentiële groei begint af te vlakken op het moment dat het draagkrachtniveau wordt bereikt. Als menselijk voorbeeld wijst Reumer bijvoorbeeld naar de historie van Paaseiland. De eerste mensen die ooit voet op het weelderige Paaseiland wisten te zetten, troffen een mooi bebost eiland aan. Een onverstoorde habitat die kansen bood aan de mens. Het aantal mensen begon gestaag te groeien en dankzij de bomen konden ze huizen en boten bouwen en vuur maken. Het bevolkingsaantal steeg exponentieel tot het draagkrachtniveau (aantal beschikbare bomen) werd bereikt. Toen de bomen op waren ging het snel bergafwaarts en begon men op het kale eiland bij gebrek aan beter ook elkaar op te eten, wat het proces versnelde. Op de top bedroeg het aantal inwoners van Paaseiland ongeveer 10.000, maar toen Roggeveen het eiland in 1722 (her)ontdekte waren er nog slechts 2.000 mensen op het kaalgeslagen eiland over.


(Gelukkig deden de ouders van Jelle Reumer niet aan geboortebeperking, anders hadden we zijn boek nooit kunnen lezen) 

Reumer laat aan de hand van verschillende modellen en observaties zien dat het patroon van introduceren, verstoorde habitat, kansen voor invasieve soorten, exponentiële groei en ineenstorting (boom and bust, of zoals Reumer het noemt: soufflé-effect) eigenlijk overal waar het zich voordoet gelijk is.

Na de onderbouwingen uit het planten- en dierenrijk komt in het laatste deel van het boek ook de mens aan bod. We verschillen in biologisch opzicht niet van waterpest, muskusratten en reeën in het Amsterdamse waterleidinggebied. Natuurlijk hebben wij als voordeel dat we onze habitat schijnbaar ongelimiteerd kunnen manipuleren en daardoor onze exponentiële groei kunnen voortzetten, maar er is een plafond.

In 2000 jaar tijd zijn we van enkele miljoenen mensen gegroeid tot het astronomische aantal van meer dan zes miljard mensen. We bezetten de gehele wereld en putten als de bewoners van Paaseiland het land uit. Het is voor Reumer ook niet een kwestie óf het draagkrachtniveau wordt bereikt, maar wanneer. Als we als soort 'gepiekt' hebben rest ons hongersnoden en pandemieën, al dan niet aangevuld met oorlogen en andere ingrijpende vormen van ellende.

Toch ziet Reumer nog kansen voor de mensheid en hij raadt ons met klem aan datgene te gebruiken waar we doorgaans zo trots op zijn, onze hersenen. Geboortebeperking is het antwoord en als wij het niet geven dan zal de natuur of de politiek wel een andere keus voor ons maken.

'De ontplofte aap, opkomst en ondergang van de mens' is zeker geen depressief boek, maar het stemt wel tot nadenken over al die zaken die we liever vooruitschuiven. Buiten een zeer prettige schrijfstijl en het soort droge humor waar biologen patent op schijnen te hebben, is het boekje uiterst leerzaam. Aanrader dus.

De ontplofte aap, opkomst en ondergang van de mens.
Jelle Reumer
ISBN 10: 9025427324
ISBN 13: 9789025427320
Gerelateerd aan deze publicatie:
eoi: Waarom wachten op de limiet van draagkracht als we die reeds al gepaseerd hebben, landen zijn al tientallen jaren bankrupt, de voedselbalans al net zo lang zoek, en de laatste jaren trekt het zich in een stroomversnelling zo heftig dat je makkelijk kunt spreken van een crash.
Op 20-02-2009 0:14:47 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Gerard: Het artikel staat vol aannames die als vaste waarheden worden gepresenteerd en spreekt zichzelf op diverse punten tegen, als voorbeeld: "geboortebeperking is het antwoord" tegenover: "gelukkig deden de ouders van Jelle Reumer niet aan geboortebeperking".
'Don't forget rule number 6'
Op 20-02-2009 6:24:24 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Ganzfeld:
Gerard:

Het artikel staat vol aannames die als vaste waarheden worden gepresenteerd en spreekt zichzelf op diverse punten tegen, als voorbeeld: "geboortebeperking is het antwoord" tegenover: "gelukkig deden de ouders van Jelle Reumer niet aan geboortebeperking".


de ironie van de ironie is wanneer men ironie serieus neemt.
Op 20-02-2009 7:30:17 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Gerard:
Ganzfeld:

Gerard:

Het artikel staat vol aannames die als vaste waarheden worden gepresenteerd en spreekt zichzelf op diverse punten tegen, als voorbeeld: "geboortebeperking is het antwoord" tegenover: "gelukkig deden de ouders van Jelle Reumer niet aan geboortebeperking".


de ironie van de ironie is wanneer men ironie serieus neemt.

Jawel, maar een slecht boekje voor slechts €17,90 is best duur.
'Don't forget rule number 6'
Op 20-02-2009 9:07:39 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
adenis: Ik dacht (dankzij de titel) dat dit weer een nieuw synoniem was voor een ontplofte bever.

Maar ik denk dat de westerse wereld al de piek heeft gehad. Kijk maar naar het aantal geboortes hier in Nederland. Dat daalt al een aantal jaren terwijl het sterfte cijfer langzaam toeneemt.

http://www.indexmundi.com/nl/nederland/geboortecijfer.html

Op 20-02-2009 9:27:49 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Ebeening: Erg bijzonder artikel.
Juist op grenswetenschap laat men zich normaal niet overtuigen door de eerste de beste wetenschapper die iets verteld.

Er zijn meerdere theorieën rond Paaseiland en
nu word er blind uit gegaan van 1 van deze theorieën.

Wat aannemelijker is dat in combinatie met menselijke kap van bomen, de zaden van de bomen (Jubaea) door ratten zijn opgegeten.
Hierdoor konden er geen nieuwe bomen meer groeien.
Het is dus ook maar de vraag of er ooit zoveel mensen op Paaseiland hebben gewoond.

Deze theorie is eerder op Grenswetenschap verschenen onder het kopje "De ware ondergang van Paaseiland".
Op 20-02-2009 10:32:38 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Firefox:
eoi:

Waarom wachten op de limiet van draagkracht als we die reeds al gepaseerd hebben, landen zijn al tientallen jaren bankrupt, de voedselbalans al net zo lang zoek, en de laatste jaren trekt het zich in een stroomversnelling zo heftig dat je makkelijk kunt spreken van een crash.

Er zijn nog meer dan genoeg bronnen op onze planeet, ze worden gewoon slecht beheerd en verdeeld.
Op 20-02-2009 11:17:14 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
eoi:
Firefox:

eoi:

Waarom wachten op de limiet van draagkracht als we die reeds al gepaseerd hebben, landen zijn al tientallen jaren bankrupt, de voedselbalans al net zo lang zoek, en de laatste jaren trekt het zich in een stroomversnelling zo heftig dat je makkelijk kunt spreken van een crash.

Er zijn nog meer dan genoeg bronnen op onze planeet, ze worden gewoon slecht beheerd en verdeeld.

Sorry maar dat heb je verkeerd, er zijn al teveel buiken op de wereld om te voeden.
Op 20-02-2009 14:49:56 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Firefox:
eoi:

Firefox:

eoi:

Waarom wachten op de limiet van draagkracht als we die reeds al gepaseerd hebben, landen zijn al tientallen jaren bankrupt, de voedselbalans al net zo lang zoek, en de laatste jaren trekt het zich in een stroomversnelling zo heftig dat je makkelijk kunt spreken van een crash.

Er zijn nog meer dan genoeg bronnen op onze planeet, ze worden gewoon slecht beheerd en verdeeld.

Sorry maar dat heb je verkeerd, er zijn al teveel buiken op de wereld om te voeden.


Waarom ? Simpelweg omdat Afrika dikwijls hongersnood kent ? Nee, ik hou het op slechte verdeling van het voedsel. Enig idee hoeveel voedsel er verloren gaat in onze Westerse wereld ? Enig idee hoeveel voedsel er dagelijks weggegooit wordt t.g.v. overproductie ?
Op 20-02-2009 14:54:41 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Feng Shui:
Firefox:

eoi:

Firefox:

eoi:

Waarom wachten op de limiet van draagkracht als we die reeds al gepaseerd hebben, landen zijn al tientallen jaren bankrupt, de voedselbalans al net zo lang zoek, en de laatste jaren trekt het zich in een stroomversnelling zo heftig dat je makkelijk kunt spreken van een crash.

Er zijn nog meer dan genoeg bronnen op onze planeet, ze worden gewoon slecht beheerd en verdeeld.

Sorry maar dat heb je verkeerd, er zijn al teveel buiken op de wereld om te voeden.


Waarom ? Simpelweg omdat Afrika dikwijls hongersnood kent ? Nee, ik hou het op slechte verdeling van het voedsel. Enig idee hoeveel voedsel er verloren gaat in onze Westerse wereld ? Enig idee hoeveel voedsel er dagelijks weggegooit wordt t.g.v. overproductie ?

Firefox, ik ben het niet vaak met je eens, maar deze keer wel!
Er is ruim voldoende, maar de verdeling is niet goed...
Maar hoe verdeel je dat dan wel eerlijk?
Onderschriften zeggen niets
Op 20-02-2009 15:06:22 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Rowynn: Ook leuk: een groene geschiedenis van de wereld; Clive Ponting
Hier in het engels:
http://www.bol.com/nl/p/boeken-engels/a-new-green-history-of-the-world/1001004004997727/index.html
(bericht gewijzigd op 20-2-2009 19:29:22)
Op 20-02-2009 19:28:26 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
DaVince:
Feng Shui:

Firefox:

eoi:

Firefox:

eoi:

Waarom wachten op de limiet van draagkracht als we die reeds al gepaseerd hebben, landen zijn al tientallen jaren bankrupt, de voedselbalans al net zo lang zoek, en de laatste jaren trekt het zich in een stroomversnelling zo heftig dat je makkelijk kunt spreken van een crash.

Er zijn nog meer dan genoeg bronnen op onze planeet, ze worden gewoon slecht beheerd en verdeeld.

Sorry maar dat heb je verkeerd, er zijn al teveel buiken op de wereld om te voeden.


Waarom ? Simpelweg omdat Afrika dikwijls hongersnood kent ? Nee, ik hou het op slechte verdeling van het voedsel. Enig idee hoeveel voedsel er verloren gaat in onze Westerse wereld ? Enig idee hoeveel voedsel er dagelijks weggegooit wordt t.g.v. overproductie ?

Firefox, ik ben het niet vaak met je eens, maar deze keer wel!
Er is ruim voldoende, maar de verdeling is niet goed...
Maar hoe verdeel je dat dan wel eerlijk?


Dat noemen ze een uthopie.
Religion, a placebo which causes damage.
Op 20-02-2009 21:24:49 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Firefox:
Feng Shui:

Firefox:

eoi:

Firefox:

eoi:

Waarom wachten op de limiet van draagkracht als we die reeds al gepaseerd hebben, landen zijn al tientallen jaren bankrupt, de voedselbalans al net zo lang zoek, en de laatste jaren trekt het zich in een stroomversnelling zo heftig dat je makkelijk kunt spreken van een crash.

Er zijn nog meer dan genoeg bronnen op onze planeet, ze worden gewoon slecht beheerd en verdeeld.

Sorry maar dat heb je verkeerd, er zijn al teveel buiken op de wereld om te voeden.


Waarom ? Simpelweg omdat Afrika dikwijls hongersnood kent ? Nee, ik hou het op slechte verdeling van het voedsel. Enig idee hoeveel voedsel er verloren gaat in onze Westerse wereld ? Enig idee hoeveel voedsel er dagelijks weggegooit wordt t.g.v. overproductie ?

Firefox, ik ben het niet vaak met je eens, maar deze keer wel!
Er is ruim voldoende, maar de verdeling is niet goed...
Maar hoe verdeel je dat dan wel eerlijk?


Eerlijk verdelen is onmogelijk, vooral als, wat Afrika betreft, de regeringen corrupt blijven. Enig idee hoeveel ontwikkelingsgelden jaarlijks in Afrika gepompt worden ? Verdwijnt voor een groot deel in de zakken van die gorilla's die een kostuum en een das dragen ...
En als je dan nog rechtmatig als geldschieter durft te vragen (de Belgische minister De Gucht) aan de Congolese regering wat er met al die gelden effectief gebeurt, wordt je terechtgewezen en teruggefloten ... België heeft sinds de onafhankelijkheid van Congo (1960) al miljarden en miljarden in die voormalige kolonie gestoken, maar telkens gaat dat land terug naar af, maar wapens zijn er altijd genoeg ... En dit laatste geldt ook voor andere ontwikkelingslanden. De bevolkingen lijden regelmatig honger, maar wapens zijn er altijd.
Op 21-02-2009 1:23:24 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Ja Horus:
Firefox:

Feng Shui:

Firefox:

eoi:

Firefox:

eoi:

Waarom wachten op de limiet van draagkracht als we die reeds al gepaseerd hebben, landen zijn al tientallen jaren bankrupt, de voedselbalans al net zo lang zoek, en de laatste jaren trekt het zich in een stroomversnelling zo heftig dat je makkelijk kunt spreken van een crash.

Er zijn nog meer dan genoeg bronnen op onze planeet, ze worden gewoon slecht beheerd en verdeeld.

Sorry maar dat heb je verkeerd, er zijn al teveel buiken op de wereld om te voeden.


Waarom ? Simpelweg omdat Afrika dikwijls hongersnood kent ? Nee, ik hou het op slechte verdeling van het voedsel. Enig idee hoeveel voedsel er verloren gaat in onze Westerse wereld ? Enig idee hoeveel voedsel er dagelijks weggegooit wordt t.g.v. overproductie ?

Firefox, ik ben het niet vaak met je eens, maar deze keer wel!
Er is ruim voldoende, maar de verdeling is niet goed...
Maar hoe verdeel je dat dan wel eerlijk?


Eerlijk verdelen is onmogelijk, vooral als, wat Afrika betreft, de regeringen corrupt blijven. Enig idee hoeveel ontwikkelingsgelden jaarlijks in Afrika gepompt worden ? Verdwijnt voor een groot deel in de zakken van die gorilla's die een kostuum en een das dragen ...
En als je dan nog rechtmatig als geldschieter durft te vragen (de Belgische minister De Gucht) aan de Congolese regering wat er met al die gelden effectief gebeurt, wordt je terechtgewezen en teruggefloten ... België heeft sinds de onafhankelijkheid van Congo (1960) al miljarden en miljarden in die voormalige kolonie gestoken, maar telkens gaat dat land terug naar af, maar wapens zijn er altijd genoeg ... En dit laatste geldt ook voor andere ontwikkelingslanden. De bevolkingen lijden regelmatig honger, maar wapens zijn er altijd.

Ik ben het nooit eerder met Firefox eens geweest maar nu wel.
Het is niet onmogelijk, maar onwil. Helaas wil de top van de piramide niets inleveren.
I'm not a complete idiot. Some parts are missing.
Op 21-02-2009 2:00:32 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
eoi: Dat er elke dag honderdduizenden stukken voedsel in de vuilnisemmer wordt gegooid betekend niet dat je dat zou kunnen sturen aan alle arme landen en daar dan de wereld op laten bestaan, luxe is een onnodigheid maar de westerse wereld zweert erbij, de arme landen zijn arm omdat wij hun voedsel en overige producten voor schijnprijsjes aannemen omdat wij rupsje nooitgenoeg zijn, daarnaast zetten we die mensen ook nog eens aan het werk en predikken wij er dat onze maatschappij een voorbeeld voor ze is, en vooral onze economie waar we graag die arme sloebers in laten assimileren zodat wij ze nog verder kunnen uitbuiten.

Afgezien van het uitbuiten zoals ik al zei kun je de wereld niet op wat we nu in het westen weggooien laten bestaan, we zijn namelijk al aan het eind van ons latijn geraakt in een enkele generatie hebben wij dat voorelkaar gekregen waar de hele wereld duizenden jaren op teerde. Reden; massaconsumptie, economie, commercie.

Of dit systeem valt beter eerder dan later of we zullen nieteens 2015 halen.
Op 21-02-2009 2:07:46 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Ron B.: het is niet onmogelijk, maar het is in de huidige wereld wel onmogelijk...

bij de eerste de beste wereldwijde crisis die het huidige systeem nutteloos maakt is er echter wel een kans, en dan maar hopen dat we die grijpen?

of ervoor zorgen dat die moderne dagobert ducks dan niet een herkansing krijgen, ik denk dat je daar al een heel eind mee op zou schieten...

we zien het nu in amerika, de 1 na de andere fraudeur komt boven water, en we zijn er nog lang niet, de eerste maand obama heeft de beurzen even rustig gehouden maar dat is nu ook wel weer over...

and the rabbithole gets deeper and deeper, day by day...
what we need now is someone or something to digg us out
We're Not Retreating; We're Advancing in a Different Direction
Op 21-02-2009 19:45:08 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden