Er zijn momenteel veel nieuwe technieken van energieopwekking beschikbaar. Wereldwijd zijn duizenden onderzoekers bezig nieuwe wegen te ontwikkelen, die beogen milieuvriendelijker en zuiniger rijden en produceren te bevorderen. Er worden geheel nieuwe bronnen aangeboord. Het onderwerp is ‘hot’ gezien de huidige krediet- en milieucrisis. In het vorig deel hadden we het over vrije energie. In dit deel: de rol van het bedrijfsleven en de politiek in Nederland.


Deel IV De rol van het bedrijfsleven en de politiek in Nederland

Het is duidelijk dat in de nieuwe ontwikkeling van motoren van auto’s de elektromotor de beste papieren heeft. Zonne-energie is in het huidige tijdsbestek het beste groene alternatief voor elektriciteitsopwekking. Vrije energie heeft de verdere toekomst. Wat doet Nederland?

In lijn met het werkprogramma ‘Schoon en Zuinig’ werkt EZ nu aan een energiehuishouding die schoon en ook voor volgende generaties voldoende beschikbaar is. De Subsidieregeling Duurzame Energie start begin april met de nieuwe ronde. Voor 2009 kunnen aanvragen ingediend worden voor de volgende categorieën: zonnepanelen, wind op land en zee, biomassa en zuiveringsinstallaties voor afvalwater, rioolwater en verbrandingsinstallaties voor afval en ten slotte waterkracht. In de Rijksbegroting staat die regeling bij het EZ-artikel voor doelmatige en duurzame energie (13.3.4.). Doet de regering nu een stapje extra voor het duurzaamheid en milieu, zoals ze zegt? We vergelijken daartoe de bedragen voor 2007 en 2008 en wat valt op? Veel budgetten gaan juist omlaag. Als de percentages afgerond worden is het volgende enigszins alarmerende beeld te zien:

  • MEP, SDE etc.: minus 30%;
  • ECN: minus 25%;
  • CO2-reductieplan: minus 90%;
  • budget voor O&O: vrijwel gehalveerd (O&O = Onderzoek & Ontwikkeling)

De bijdrage voor MEP, SDE is in 2009 weer begroot op het bedrag van 2007. Maar al met al geven deze bedragen geen indruk van nieuw anticiperend beleid t.a.v. de groene energiesector. Op zoek naar andere beleidsmiddelen van de overheid voor de groene revolutie ben ik even met de stofkam door de Rijksbegroting gegaan:

  • er zijn op de begroting van VROM wel wat extra middelen voor duurzame mobiliteit uitgetrokken, maar die worden gebruikt voor roetfilters op vrachtwagens en enkele belastingmaatregelen;
  • artikel 5.2.1. is bestemd voor het verbeteren van de lokale luchtkwaliteit, maar extern aanwendbare middelen gaan voornamelijk naar lokale overheden, dus niet naar O&O-initiatieven;
  • VROM doet ook aan stimulering van CO2-afvang en opslag in vroegere, inmiddels lege aardgasvelden. Dit heet CCS: Carbon Capture & Storage. Dit is vooral van belang bij elektriciteitscentrales. Dit lijkt op zich niet slecht om te doen, maar bij nader inzien blijkt dat dit tevens een heel dure oplossing is. Bovendien leidt het tot ernstig capaciteitsverlies. Zo heeft NUON berekend dat de energieverliezen hierdoor tot 24% op kunnen lopen, wat weer moet worden gecompenseerd door >31% grotere centrales te bouwen die dus ook >31% meer fossiele brandstof verbruiken en even zo veel meer CO2-uitstoot genereren. Dit zal leiden tot een heel negatieve spiraal. Het rondzingen bij bestuurders in deze sector over CO2-afvang als een belangrijke oplossing voor CO2-uitstootreductie zal m.i. dan ook binnen afzienbare tijd verstommen, mede omdat men grote problemen verwacht met het opslaan in de bodem.
    CO2-uitstoot is vervuiling, maar dat de verhoogde CO2-niveaus dé oorzaak voor de opwarming van de aarde zijn, is een mythe. De opwarming op de aarde komt op de eerste plaats door een intensivering van de zonne-energie (ook de meest logische verklaring!). Het gebeurt op bijna alle planeten in dit zonnestelsel. Die intensivering is een gevolg van de verandering in de zonnevlekken op de zon. Daarmee is CO2-uitstoot nog niet gewenst, maar het zou wel eens minder schadelijk kunnen zijn dan algemeen wordt aangenomen sinds Al Gore’s Unconvenient Truth de wereld veroverde. Nationale beleidsmakers dienen autonomer op te treden en ook niet meegaan in de struisvogelpolitiek van bijvoorbeeld de grote Europese energiemaatschappijen, die recentelijk hun beleidsplan tot 2050 aanboden aan de Europese Commissie, met een belangrijke rol voor CO2-afvang. Het bevestigt alleen maar de uitzichtloosheid van de positie van deze partijen. Er is dom en slim nastreven van de Kyoto-doelstellingen. Dit, alsmede de neiging nucleaire opwekking te stimuleren, zijn voorbeelden van hoe het niet moet. EZ en VROM zouden beter moeten weten en wedden op de kansrijkere paarden van Groene Energie;
  • De ‘duurzame’ onderzoeksbudgetten worden niet aangewend om nieuwe technieken of initiatieven die veel meer beloven te ondersteunen. Zijn er andere geschikte onderzoeksbudgetten? Ja, het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen heeft een fonds dat zou kunnen worden aangewend voor de financiering van alternatieve energieopwekkingstechnieken. Dat is artikel 8.3.2., voor het ‘bevorderen van wetenschappelijke activiteiten die bijdragen aan de ontwikkeling van specifieke kennis en/of aan het oplossen van belangrijke maatschappelijke vraagstukken.’ Toch een goed instrument om een stukje van de groene revolutie te ondersteunen! En waar geeft de regering het geld aan uit als het energie-innovatietechniek betreft? Een aantal organisaties, waaronder TNO, die een bijdrage moeten leveren aan het programma ITER, een internationaal programma ter stimulering van kernfusie. Voor onderzoek naar kernenergie/kernfusie zijn zelfs meerdere fondsen beschikbaar;
  • Fiscale maatregelen: er zijn belastingvoordelen die niet direct op de begroting te vinden zijn, maar die wel toepasbaar zijn voor duurzame decentraal toegepaste technieken (bijvoorbeeld een vergistingsinstallatie op de boerderij);
  • Klein pluspuntje: recentelijk hebben de minister van Economische Zaken en van Ruimte en Milieu 30 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de versterking van het materiaalonderzoek bij vier nationale energie-onderzoeksinstituten. ECN en de drie TU’s krijgen het geld voor hun “Advanced Dutch Energy Materials Innovation Lab”, kortweg ADEM genoemd. De helft van het geld is bedoeld voor de opleiding van jong toptalent (promovendi), de andere helft voor de aanschaf van nieuwe onderzoeksapparatuur. Het materiaalonderzoek van ADEM beoogt de versterking van onderzoeksthema’s als zonnecellen, windturbines, elektriciteitsopslag, waterstof (opslag, en productie) en brandstofcellen, warmtecollectie, -pompen, -opslag, -transport, biomassaconversie en voorbewerking en CO2-afvang. Een druppel op een gloeiende plaat!



Het kabinet doet dus wel wat, maar komt met te beperkte budgetten gezien de aard van de problematiek en de noodzaak te veranderen. In feite zijn de verschillende budgetten te gefragmenteerd om een coherent integraal energie- en milieubeleid te voeren. Bovendien kan de industrie geen gebruik maken van bijvoorbeeld ADEM. Het lijkt alsof het kabinet nog grotendeels vastzit aan marginale oplossingen van vijf jaar geleden, zoals de stimulering van roetfilters. Geld dat een duurzaam pro-actief beleid laat zien (of iets nieuws als Vrije Energie stimuleren) is nauwelijks te vinden. De constatering van oud-astronaut en professor in de Luchtvaarttechnologie Wubbo Ockels dat deze regering een zwalkend beleid maakt, lijkt hier bevestigd. Men belijdt met de mond, maar niet met de daad. Men loopt nogal achter de feiten en EU-regelgeving aan.

Het ministerie van Economische Zaken heeft te kampen gehad met een terugslag. Niet zo lang geleden waren subsidieregelingen zo in trek dat ze te duur werden. Daarbij kwam dat zonne-energie enkele jaren geleden te ver af was van een concurrerende positie t.o.v. andere bronnen. Inmiddels hebben we hier te maken met een sector die wereldwijd momenteel jaarlijks ongekend veel, namelijk 40%, groeit. Het is dan ook verstandig om in zo’n rijdende trein tijdig in te stappen en dan niet uitspringen, ook omdat het alleen maar een kwestie van tijd is voordat de opwekking van zonne-energie voldoende rendabel wordt. Door het budget voor de SDE-regeling weer op te hogen, geeft men aan het belang weer in te zien, maar tegelijkertijd is er in de tussenliggende periode een kans gemist. Het kan verder allemaal wel wat meer gezien het belang dat op het spel staat. Er zouden veel uitgebreidere O&O-fondsen beschikbaar moeten komen.

De werkelijke vooruitgang op grotere schaal, bijvoorbeeld in de sterk groeiende sector van zonne-energie, komt vanuit de elektronica-industrie. Philips (zonnepanelen lijken wel een beetje op LCD-TV’s) heeft een tijdje geleden panelen geproduceerd, maar is daar later weer mee gestopt. Deze lichtproducent maakt ze niet meer, terwijl een innovatief bedrijf als Sharp uit Japan eerst alleen zonnecellen maakte, maar nu inmiddels volledige units produceert en tot de top 3 in de wereld behoort. Wereldleider is sinds kort de producent Q-Cells uit Duitsland. No. 3, Suntech Power Coportion uit China, is pas in 2001 opgericht. Verder zijn er aftakkingen van oliemaatschappijen actief, waaronder Shell. Maar deze laatste heeft inmiddels laten weten met de ontwikkeling van zonne- en windenergie geheel te stoppen.
In Nederland zijn verder enkele middelgrote producenten van zonnecellen te vinden, bijvoorbeeld Solland Solar in Heerlen, dat overigens Duits eigendom is en Scheuten in Venlo die cellen maakt met een dunne film. Deze ontwikkelaars worden door EZ geholpen. 60 of 72 of nog grotere aantallen cellen maken 1 zonnepaneel. Ubbink in Doesburg zorgt o.a. voor de assemblage tot zonnepanelen. Er zijn ook zonnecelproducenten die zelf assembleren. Op wereldmarkt spelen deze bedrijven nauwelijks mee. Het overgrote deel van deze productie, ook in Nederland is in buitenlandse handen. Wat opvalt is dat bedrijven uit landen die gunstige subsidieregelingen voor de ontwikkeling en productie hanteerden nu een opvallend sterke positie innemen op die wereldmarkt. Tegelijkertijd biedt deze industrie ook veel extra werkgelegenheid!

Het is jammer dat er bij ons nooit een charismatische, vernieuwende parlementariër is opgestaan zoals de Duitse parlementariër Hermann Scheer die zoveel tegenstanders uit de gevestigde orde heeft lamgelegd en zoveel stimuleringsregelingen door het parlement heeft gejast dat Duitsland nu ver voorop loopt in industriële zonne-energie- en windexploitatie. En ondanks dat er nu zo’n duidelijk voorbeeld bij onze Oosterburen is, pikt Nederland de nieuwe impulsen nog steeds niet echt voortvarend op. ‘Aankijken, geen verplichtingen opleggen en het overlaten aan de consument’ lijkt het adagium. De revolutie van groene stroom komt zodoende wel heel moeizaam op gang wanneer je de consument laat kiezen die allereerst zal letten op wat het kost. Een regering die duurzaamheid serieus neemt, had al lang de energiemaatschappijen verplicht een veel groter aandeel groene stroom aan te kopen. In Duitsland is er een wet die de energieleveranciers verplicht om decentraal opgewekte groene energie onbeperkt op te nemen in het elektriciteitsnet.
Gewoontegetrouw worden de Nederlandse energie-commissies gedomineerd door Shell, de grote energiemaatschappijen etc. De energieproducenten zijn traditioneel weinig vernieuwend. Vanuit gestuurde marktwerking komt vernieuwing. Dit werkt voor de industriële sector, maar is eigenlijk niet geschikt voor de oude utiliteitsmaatschappijen. Massale overnames door buitenlandse energiebedrijven is het gevolg. De regering kijkt bij zo’n ontwikkeling alleen maar toe. Kunnen deze klassieke energieconglomeraten wel voldoende inspelen op de ontwikkeling van exploitatie van een goed dat van iedereen is, zoals zonne- en windenergie? Het is natuurlijk de vraag of er überhaupt wel plaats is voor de traditionele energiebedrijven als de primaire-energiesector (winning van kolen, gas, olie, uranium) gaat verdwijnen; een mijn inziens onomkeerbare ontwikkeling. Slechts geld geeft ze over een tijdje nog bestaansrecht.
Wat is van Shell te verwachten voor de werkelijke innovatie van onze energievoorziening, niet gericht op de verbranding van fossiele brandstoffen? Vrijwel niets, want het gaat, een paar kleine andere duurzame activiteiten ten spijt, bijna volledig tegen het belang van dit bedrijf in, dat alleen al met haar jaarlijkse winst het merendeel van de Rijksbegroting zou kunnen bekostigen.

Vernieuwing wordt gecreëerd door ambitieuze, geëngageerde politici, intelligente, bewuste wetenschappers die buiten de geëigende kaders kunnen denken, vindingrijke bedrijven met onderzoeksbudgetten en geobsedeerde techneuten die in hun schuurtje door blijven experimenteren in richtingen waarin soms alleen zij in geloven. De overheid dient in dat kader faciliteiten te bieden, ook aan initiatieven die op eerste indruk misschien niet zo zinnig lijken. Wat is het probleem als je wat geld verliest, maar het op andere terreinen weer binnenhaalt? Risico’s durven nemen is in deze heel belangrijk.

Skulls & Bones
(Skulls & Bones)

In de VS worden progressieve ontwikkelingen soms geblokkeerd door de traditionele repressieve machten, waaronder de ‘Secret Government’ (de geheime wereldregering van genootschappen als Skulls & Bones, de Rockefeller-familie, etc.). Deze maken - vaak in het geheim – toch de dienst uit. In Nederland is Routinematigheid, Overleggen, Trendvolging (ROT) de trend. Daarentegen staat onze industrie in het buitenland ook bekend om haar innovatieve potentieel. Hebben de ministeries van EZ en VROM en een bedrijf als Philips te weinig risico’s genomen? Nederland loopt immers beslist niet voorop in de nieuwste ontwikkelingen. Misschien heerst op diverse echelons een zekere geestelijke luiheid in Nederland. Als we de hoop voor de groene revolutie op middellange termijn willen behouden, dan zou men gek genoeg beter op andere landen, zoals Duitsland en Japan kunnen wedden, waar techniekontwikkeling dieper in de maatschappij is geworteld en het belang ervan ook beter wordt gewaardeerd.
Uiteindelijk zullen de vindingen van de Vrije Energie op de lange duur niet tegen te houden zijn, schat ik in, maar doen ze wat de uitvinders beloven? Het is te gemakkelijk al deze uitvindingen als onzinnig af te doen. Zal de opwekking van elektriciteit dan op de langere termijn opnieuw drastisch veranderen door de Vrije-Energie-Beweging? De uitkomst van die ontwikkelingen is vooralsnog onzeker.

Broeikul:
CO2-uitstoot is vervuiling, maar dat de verhoogde CO2-niveaus dé oorzaak voor de opwarming van de aarde zijn, is een mythe.


Goed artikel,alleen de opmerking 'CO2-uitstoot is vervuiling' dat is natuurljk onzin, planten zijn er dol op, en geven er voor ons weer zuurstof voor terug....

En wat de overheid doet aan alternatieve energiebronnen is natuurlijk gewoon zielig, serieuze subsidie of voordelen zijn er niet. Dat beetje subsidie voor zonnepanelen stelt niks voor, en je moet dan eerst de totale aanschaf van panelen ophoesten.
(bericht gewijzigd op 12-5-2009 23:26:31)
Op 12-05-2009 23:22:13 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Libertarian: Laat die overheid zich net zoveel bemoeien met de rest als ze met zonnencellen doet, en dit land zal er veel beter aan toe zijn.
Op 13-05-2009 4:06:25 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden