Vreemde voorkeuren zijn kennelijk genetisch bepaald. Daar waar 'normale' kinderen kiezen voor voetbal of karate, koos mijn zoontje als sport voor 'middeleeuwse Krijgskunst'. Inmiddels is hij nu al een dik jaar enthousiast lid van de 'Academie voor Middeleeuwse Europese Krijgskunsten'(AMEK) waar hij onder andere de fijne kneepjes van het zwaardvechten onder de knie krijgt.

De leraren van de AMEK nemen hun taak zeer serieus en hebben zich verdiept in oude manuscripten om de oude leer weer nieuw leven in te blazen. Geïnteresseerden kunnen hier wat van die manuscripten bekijken. Aanvankelijk dacht ik dat het middeleeuwse zwaardvechten een kwestie was van zo hard mogelijk rammen, maar tot mijn verwondering gaat het juist over techniek, beheersing, snelheid en gezond verstand. En dat is nou het leuke van de middeleeuwen, telkens als je denkt er iets over te weten, zit je fout. Reis mee terug in de tijd en laat u verwonderen.

klysma
(Klysma, voor sommigen een zeer gewenste behandeling)

Over de middeleeuwen bestaan veel misvattingen. Dat is heel begrijpelijk want het was een duistere tijd met geheel eigen normen en waarden. Vechtlustige notabelen en verstikkende kerkelijke machten hielden Europa in haar greep. Bijgeloof en onwetendheid gingen hand in hand en toch waren de middeleeuwers niet dom en lomp.

Allereerst bestaan er nogal wat romantische ideeën over de middeleeuwen voor wat betreft de hoffelijkheid en ridderlijkheid. Ow, hoffelijk was men zeker, maar dat weerhield hen er niet van om te roven, plunderen, brandschatten, verkrachten, stelen, martelen, doden en te onderdrukken. Anderzijds betaalden edelen hun voetvolk een levenslang pensioen als ze bijvoorbeeld in een gevecht in één slag beide benen verloren. De middeleeuwen was een tijdperk vol tegenstrijdigheden.

Voor de liefhebbers: hier een compleet Engelstalig sociologisch onderzoek naar "Ridderlijkheid en Geweld in Middeleeuws Europa". Waarschijnlijk veel leuker dan de middeleeuwse sociale verhoudingen (in ieder geval minder stoffig), zijn de wetenswaardigheden uit die tijd over bepaalde medische handelingen. En natuurlijk seks.

bidden
(De beste remedie tegen alles was altijd nog bidden, biechten en belijden volgens de middeleeuwers)

Snijden verboden voor monniken

Wie in de middeleeuwen een chirurg nodig had was zwaar de klos. Niet zelden was de ingreep minstens zo kwalijk als de kwaal. In de vroege middeleeuwen waren het voornamelijk monniken die chirurgische ingrepen deden. Op zich niet zo'n heel slechte keus omdat monniken toegang hadden tot medische literatuur. Ze konden buigen over een behoorlijke kennis die hoofdzakelijk door de oude Grieken en Arabische wetenschappers was vergaard.

Maar in 1215 besloot de paus in al zijn wijsheid om monniken te verbieden nog langer chirurgische taken te verrichten. En zo kwam het dat monniken gewone boeren instrueerden en ingrepen liet doen, zoals het verwijderen van abcessen in de mond of grijze staar in de ogen. Dergelijke ingrepen vonden doorgaans zonder verdoving plaats en hygiëne was er meestal ver te zoeken.

En toch...

Archeologen in Engeland vonden een schedel van een boer die ongeveer 1100 jaar eerder geleefd moet hebben. De schedel vertoonde duidelijk sporen van geweld. De eigenaar had een enorme optater gekregen met een stomp voorwerp. Nader onderzoek wees uit dat de man na de klap levensreddende chirurgie had ondergaan. Men had een deel van de schedel gelicht en botfragmenten verwijderd. Om de druk op de hersenen te verminderen had men een gat in de schedel geboord en onderzoek wees uit dat de man nog jaren na zijn behandeling geleefd had.

staar
(Staar sneden ze gewoon weg. Later gebruikte men een holle naald om de staar succesvol weg te zuigen.)

Verdoving

Verdoven van een patiënt deed men liever niet omdat de overlevingskansen er niet beter op werden. Wie toch verdoving kreeg kon rekenen op een mengsel van sla-sap, gal van een gecastreerde beer, dolle kervel, dolkruid of klimmende nachtschade, opium, heggenrank en azijn. Het mengsel dat men in Engeland 'dwale' noemde, werd daarna gemixt met wijn en was klaar voor gebruik. Dergelijke mengsels moesten met uiterste zorg worden gemaakt want als het te sterk was bleef de patiënt voor altijd in zijn of haar narcose.

En toch...

Philippus Aureolus Theophrastus Bombastus von Hohenheim of korter, Paracelsus was arts, theoloog en , gezien zijn tegendraadse opvattingen, middeleeuws grenswetenschapper. Hij was één van de eersten die ether gebruikte als verdovingsmiddel. Het zou na Paracelsus nog 300 jaar duren voordat men in Amerika het gebruik van ether herontdekte.


(Blokkade in de urinebuis, niersteentjes en dergelijke wist men soms succesvol met een metalen catheter te verwijderen)

Darmspoeling

Net als tegenwoordig gebruikte men klysmata om de darmen te reinigen en als remedie tegen obstipatie. Het instrument dat men gebruikte was een metalen buis waarop een trechter was geplaatst. De buis werd in de anus geplaatst en via de trechter liet men de vloeistof in de darmen lopen. Meestal gebruikte men gewoon warm water en soms voegde men azijn toe. In de zestiende en zeventiende eeuw was het klysteren helemaal in. Koning Louis XIV onderging bijvoorbeeld meer dan 2.000 klysma's. Soms liet hij zich ook gewoon tijdens ceremonies behandelen. Het is niet ondenkbaar dat de koning stiekem een voorkeur had voor klysmafilie

En met de voorkeur van de koning belanden we in de hoek van de seksualiteit. Daarover meer in de het volgende blog over de middeleeuwse fratsen.
Salomé: Als ik aan de middeleeuwen denk komt altijd de gedachte aan aderlaten bij me op. Gruwelijk lijkt me dat.
Toch opmerkelijk dat ze in die tijd al bepaalde medische ingrepen toepasten die we nu nog steeds gebruiken.
Ben benieuwd naar het vervolg van 'Middeleeuwse fratsen'.
Op 21-05-2009 14:12:16 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Cultuurmeneer:
Bert Vanslagmulders:

... De leraren van de AMEK nemen hun taak zeer serieus en hebben zich verdiept in oude manuscripten om de oude leer weer nieuw leven in te blazen. Geïnteresseerden kunnen hier wat van die manuscripten bekijken. ...


Hartstikke mooie missie van die gasten!

Heel jammer dat die oude westerse vechtkunsten ooit zijn 'uitgestorven'. En heel jammer dat in de seventies de oosterse vechtkunsten de laatste westerse vechtkunsten heel lang in de marge hebben gedrukt; hoewel die oosterse vechtkunsten natuurlijk ook heel interessant zijn...

Als er een dependance van de AMEK bij mij in de omgeving had bestaan toen ik een kiddie was had ik me daar waarschijnlijk wel aangemeld!
God... Dat ben je zelluf!
Op 21-05-2009 17:54:22 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Cultuurmeneer:
Cultuurmeneer:

Bert Vanslagmulders:

... De leraren van de AMEK nemen hun taak zeer serieus en hebben zich verdiept in oude manuscripten om de oude leer weer nieuw leven in te blazen. Geïnteresseerden kunnen hier wat van die manuscripten bekijken. ...


Hartstikke mooie missie van die gasten!

Heel jammer dat die oude westerse vechtkunsten ooit zijn 'uitgestorven'. En heel jammer dat in de seventies de oosterse vechtkunsten de laatste westerse vechtkunsten heel lang in de marge hebben gedrukt; hoewel die oosterse vechtkunsten natuurlijk ook heel interessant zijn...

Als er een dependance van de AMEK bij mij in de omgeving had bestaan toen ik een kiddie was had ik me daar waarschijnlijk wel aangemeld!


Ik wist niet dat ze al zo ver waren met dat klassieke zwaardvechten e.d.




God... Dat ben je zelluf!
Op 21-05-2009 22:22:31 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden