Uw GW-man live in Sardinië. Of er iets (grens)wetenschappelijks te beleven is? Reken maar! De komende twee weken ga ik op ontdekkingstocht in het prehistorisch verleden van dit eiland. Ik ga onder andere op zoek naar nuraghi, necropolissen, Tomba dei Giganti én als kers op de Italiaanse torta: een piramide.

Prehistorie.

Nuraghe Albucciu

Meer dan bij de andere eilanden in de Middellandse Zee is de prehistorie voor Sardinië een zeer belangrijke periode geweest. Zeer veel herinneringen door het landschap heen getuigen hier nog van. De eerste bewoners zijn vermoedelijk in het Paleolithicum, de oude steentijd, of in de perioden tussen de ijstijden binnengekomen, circa 200.000-120.000 jaar geleden. Door de daling van de zeespiegel in de landijstijden was er een toen een landverbinding met Toscane.

Bij het begin van het Neolithicum, de nieuwe steentijd, ongeveer 10.000 tot 8.000 jaar geleden, kwamen er nieuwe stammen binnen die de techniek van het pottenbakken kenden. Zij troffen een gebied aan met dichte bossen vol wild, baaien en lagunes met vis, vruchtbare vlakten geschikt voor landbouw en veeteelt en obsidiaan als delfstof. Daarvan maakten ze werktuigen en wapens. Omstreeks 6.000 voor Christus werd obsidiaan al uitgevoerd naar Zuid-Frankrijk en Corsica.

Obsidiaan

In het vierde millennium voor Christus hadden de boeren, herders en vissers al een hoge graad van ontwikkeling bereikt. Hiervan getuigen grafvondsten van gereedschap en aardewerk. Dit betrof de Bonu Ighinu-cultuur (4.000-3.500 voor Christus) en de Ozieri-cultuur (3.500-2.700 voor Christus). Het aardewerk vertoont een opmerkelijke kwaliteit en decoratie. Men maakte stenen scheepjes en kleine beeldjes voor rituele doeleinden, zoals voor de verering van de moedergodin. Men heeft ze gevonden in graven en in tempels, zoals bij de Monte d'Accodi in de omgeving van Sassari.

Uit de Bonu Ighinu-cultuur zijn tal van rotsgraven gevonden, op Sardinië 'forreddu' (ovens) genoemd. Zoals bij veel volkeren kregen de doden werktuigen en voedsel mee in hun graf. Sommige graven, die complete nabootsingen van de woningen waren, worden de domus de janas (elfenhuizen) genoemd, omdat men dacht dat er kleine vrouwelijke wezens in woonden.

Necropolis Anghelu Ruju

De wanden van de tombes vertonen soms bas-reliëfs met magische symbolen zoals stierenkoppen en geometrische patronen. Imposant zijn de necropolissen (dodensteden) van Sant Andrea Priu bij Bonorva en Montessu bij Santadi. Tussen het einde van het Neolithicum en het begin van de bronstijd (3.000-circa 800 voor Christus) treffen we elementen aan uit andere westerse steentijdculturen zoals dolmen, openstaande graven, obelisken, stenen cirkels en rijen menhirs.

De voor Sardinië belangrijkste periode uit de prehistorie is die van de Nuraghe-beschaving. Hiervan zijn ook de meeste overblijfselen gevonden. Deze periode duurt van circa 1.800 tot 500 voor Christus. Nuraghi, afgeplatte kegelvormige bouwsels van losse gestapelde stenen tot 15 meter hoog, zijn de grootste megalithische bouwwerken van Europa. Ooit zijn er wel 10.000 geweest, thans zijn er nog zo'n 7.000 over als historische monumenten. Nuraghe komen enkel en alleen op Sardinië voor.

De grootste concentraties nuraghi vinden we rond Macomer en Abbassanta en op het schiereiland Sinis, ten noordwesten van Oristano. Het Nuraghe-volk kende spijtig genoeg geen schrift. Ze dreven handel met streken rondom de Middellandse Zee. Behalve nuraghi zijn uit deze cultuur ook heilige bronnen met tempels gevonden en bronzen beeldjes als votiefgaven aan de goden. Op het gebied van architectuur, metaalbewerking en beeldhouwkunst stond dit volk aan de toenmalige absolute top in het westelijk Middellandse Zeegebied.

Nuraghe Palmavera

Over het doel van de nuraghi bestaan diverse theorieën. Het zouden graftombes zijn, mausolea, 'torens van stilte' waar de overledenen verbleven totdat zij tot skeletten vergaan waren, of zonnetempels. De Romeinen dachten met forten te maken te hebben. Behalve de vrijstaande nuraghi bestaan er ook nuraghi-nederzettingen, soms met torens, muren, bronnen en opslagkamers.

De grootste van deze complexen zijn de Nuraghe Santu Antine bij Torralba, tussen Sassari en Macomer, de Nuraghe Losa ten noorden van Oristano en de beroemdste van allemaal, de Nuraghe Su Nuraxi bij Barumini. Deze complexen hadden vooral een militaire betekenis. Ook zou er een stamhoofd met zijn hof gezeteld hebben. Zij dateren uit het tweede millennium voor Christus.

Even imposant als de nuraghi zijn de Tomba dei Giganti (het graf van de reus), bestaande uit een grafkamer van 5 tot 15 meter lang en 1 à 2 meter hoog, met een langwerpige opgerichte steen erboven. Soms staan er verticale stenen (menhirs) bij de graven als symbolen van goden of voorouders. Voor de grafplaats werden offers gebracht. Men zette de doden pas bij als ze tot skeletten waren vergaan. Typerende tombes zijn te vinden bij Arzachena in Gallura, Li Lolghi en Coddu Vecchju.

Tomba dei Giganti Coddu Vecchju

Uniek is de groep reuzengraven bij Fonni, vijf graven uit verschillende periodes. Dan zijn er nog de talrijke watertempels. In het droge binnenland was een natuurlijke bron vaak een plek van religieuze betekenis en het doel van pelgrimstochten. Tot nu toe is een vijftigtal van deze watertempels gevonden. Het patroon is steeds een nuraghe boven een bron (tempio a pozzo) met banken er omheen voor de offers.

De geraffineerd gebouwde complexen, zoals de Santa Cristina bij Paulilatino, duiden op contacten met de Grieks-Myceense beschaving. De grote betekenis van de watertempels als religieuze centra blijkt uit het feit dat zij tot in de christelijke tijd hun functie hebben behouden, sommige zelfs nu nog. In Perfugas werd een nuraghe tempel zelfs onder de kerkvloer ontdekt. Santa Christina en Santa Vittoria zijn nu nog steeds bedevaartsplaatsen. Zelfs de aard van de feestelijkheden is in 3.000 jaar nauwelijks veranderd: voedsel en wijn, zang en dans horen er nog altijd bij.

Bij de archeologische opgravingen heeft men ook profane gebouwen gevonden, zoals bij Serri. Het was een eenvoudig onderdak voor de gelovigen tijdens de dagenlange durende feesten, luxeverblijven voor de stamhoofden, vergaderzalen, arena's en marktplaatsen waar souvenirs en votiefbeeldjes gemaakt en verkocht werden. Van deze votiefbeeldjes zijn mooie voorbeelden te zien in de archeologische musea van Cagliari en Sassari.

Serri luchtfoto

Deze beeldjes zijn meestal niet hoger dan enkele centimeters en geven een idee van het dagelijkse leven. Het zijn kleine kopieën van huishoudelijke voorwerpen, landbouwwerktuigen, wapens, mooie versierde bootjes en uitbeeldingen van dieren en mensen zoals herders, boeren, muzikanten, moeders met kinderen, priesters, stamhoofden, soldaten met hun wapens, demonen en goden.

Duidelijk is dat de rijke voorraden delfstoffen van Sardinië, zoals koper en lood, een rol speelden in de bloei van de Nuraghe-cultuur in het midden van het tweede millennium voor Christus, toen de metaalbewerking, vooral die van brons, was opgekomen. Als gevolg hiervan ontstond er ook een grote handelsactiviteit, gericht op het oostelijke bekken van de Middellandse Zee. In de veertiende eeuw voor Christus worden de Sardara in Egyptische teksten genoemd als vijanden of als kooplieden. Speciaal met Cyprus en de Myceens-Griekse wereld bestonden frequente relaties.

Opmerkelijk zijn ook enkele gevonden stenen beelden van groot formaat, tot 3 meter hoog, op de Monte Prama. Vermoedelijk dateren zij uit de achtste eeuw voor Christus en zijn dus ouder dan de eerste Griekse beelden.

3.14po: Interessant!!

(Maar nog steeds niets over sardienen in tomatensaus?)
United as one. Divided by zero.
Op 29-06-2009 11:58:28 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
rudiev: Vergeet niet om ook echt vakantie te houden he!
Vrije tijd en genieten van het leven heb je soms schaars tijd voor, dus doen als het kan. Werken kan altijd nog, en je moet nog tot je 65ste of nog ietsjes langer, dus tijd zat om te werken.
je mag me beledigen, je mag me kwetsen, maar spreek wat je denkt, dan discussieren we verder...
Op 29-06-2009 14:30:57 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
DaVince:
rudiev:

Vergeet niet om ook echt vakantie te houden he!
Vrije tijd en genieten van het leven heb je soms schaars tijd voor, dus doen als het kan. Werken kan altijd nog, en je moet nog tot je 65ste of nog ietsjes langer, dus tijd zat om te werken.


Ik neem aan dat wanneer jij deze site bezoekt het niet als werk ziet?
Religion, a placebo which causes damage.
Op 29-06-2009 17:38:21 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Plakband: Mooi en interessant verhaal meneer Renneboog.
ech?
Op 29-06-2009 19:27:22 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden