Hoeveel keer in de geschiedenis was het massaal uitsterven van het leven op aarde het gevolg van de inslag van een meteoriet of komeet? Over het antwoord op deze vraag discussieerden een hele verzameling wetenschappers, en de meesten waren het er over eens dat de inslag van 65 miljoen jaar geleden aan de Golf van Mexico tot het massaal uitsterven van de dinosaurussen leidde. Waren er nog andere inslagen van hemellichamen op aarde die leidden tot massaal uitsterven, of blijft het bij die ene?

Astronomen weten dat het binnenste gedeelte van ons zonnestelsel voor een gedeelte beschermd is tegen meteorieten en kometen door de aanwezigheid van Saturnus en Jupiter. De zwaartekrachtsvelden van deze planeten kunnen er voor zorgen dat kometen de interstellaire ruimte ingestuurd worden of op de enorme planeten crashen. Nog niet zo lang geleden (20 juli 2009) wees een plots opgedoken reusachtig litteken op de oppervlakte van Jupiter er op dat er vermoedelijk een komeet gecrasht was.

Een nieuw onderzoek van de universiteit van Washington wijst er op dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat kometen om het even welk massaal uitsterven hebben kunnen veroorzaken en zelfs niet verantwoordelijk zijn voor meer dan één van de kleinere. Het onderzoek toont ook aan dat veel kometen met lange omlooptijden die de baan van de aarde kruisen voortkomen uit een gebied komen waarvan astronomen lang dachten dat daar geen observeerbare kometen konden ontstaan. Een komeet met een lange omlooptijd doet er 200 jaar tot tientallen miljoenen jaren over om een volledige baan rond de zon te maken.


(Jupiter en Saturnus)

Nathan Kaib, doctoraatsstudent astronomie aan de universiteit van Washington in het vakblad Science: "Men heeft lang gedacht dat de kometen met lange omlooptijden die we kunnen zien ons enkel iets vertellen over het buitenste gedeelte van de Oortwolk, maar in werkelijkheid geven ze ons een duister beeld van de volledige Oortwolk. De Oortwolk is een restant van de nevels en gaswolken nevel waaruit het zonnestelsel zich 4,5 miljard jaar geleden vormde. De Oortwolk kan miljarden kometen bevatten, maar de meeste zijn zo klein en zo ver weg dat ze nooit worden waargenomen.

Er zijn ongeveer 3.200 kometen met een lange omlooptijd bekend. Eén van de best gekende is de komeet Hale-Bopp die in 1996 en 1997 met het blote oog te zien was. Hale-Bopp was trouwens een van de helderste kometen uit de twintigste eeuw. De komeet Halley - die binnen 75 jaar terugkomt - is misschien wel de bekendste komeet, maar heeft een korte omlooptijd. Men denkt dat de komeet Halley afkomstig is uit de Kuipergordel, een ander gedeelte van ons zonnestelsel.

Kuipergordel
(Kuipergordel)

Astronomen geloofden dat bijna alle kometen met een lange omlooptijd waarvan hun omloop de baan van de aarde kruist, afkomstig waren uit het buitenste gedeelte van de Oortwolk. De banen van de kometen kunnen veranderen wanneer ze door de invloed van de zwaartekracht van een ster verschoven worden of als ze langs het zonnestelsel scheren. Men ging er van uit dat deze invloed van de zwaartekracht enkel van toepassing was op objecten in de buitenste gedeelte van de Oortwolk.

Astronomen geloofden ook nog dat de binnenste objecten van de Oortwolk enkel de baan van de aarde zouden kunnen kruisen door de invloed van een zeldzame doortocht van een zeer nabij gekomen ster, die dan ook nog een regen van kometen zou veroorzaken. Maar later bleek dat zelfs zonder de doortocht van een ster, kometen met een lange omlooptijd uit het binnenste van de Oortwolk door de beschermende barrière kunnen glijden. De aanwezigheid van Jupiter en Saturnus kan de kometen uit het binnenste gedeelte van de Oortwolk ook in een omloop sturen die de baan van de aarde kan kruisen.

Voor het nieuwe onderzoek gebruikten Kaib en Thomas Quinn, medeauteur van de studie en professor astronomie bij dezelfde universiteit, computermodellen om de evolutie van kometenregens in het zonnestelsel - over een periode van 1,2 miljard jaar - te simuleren. Ze ontdekten dat zelfs buiten de perioden met kometenregens het binnenste van de Oortwolk de belangrijkste bron was voor kometen met een lange omlooptijd die de baan van de aarde zouden kunnen kruisen.

Door aan te nemen dat het binnenste gedeelte van de Oortwolk de enige bron was van kometen met een lange omlooptijd konden ze het hoogst mogelijk aantal kometen in het binnenste van de Oortwolk schatten. Het daadwerkelijke aantal is echter niet gekend. Maar door gebruik te maken van het hoogst mogelijke aantal kometen konden ze bepalen dat maximaal 2 of 3 kometen, gedurende - van wat men aanneemt - de krachtigste kometenregen van de laatste 500 miljoen jaar, konden inslaan op aarde.

Thomas Quinn: "Tijdens de afgelopen 25 jaar werd het binnenste gedeelte van de Oortwolk beschouwd als een geheimzinnig, niet waarneembaar gebied van het zonnestelsel dat in staat was om objecten uit te braken die occasioneel het leven op aarde zouden kunnen uitroeien. Wij hebben aangetoond dat de al ontdekte kometen eigenlijk gebruikt kunnen worden om in te schatten wat de bovenste limiet is van het aantal objecten in dit reservoir."

Met drie belangrijke inslagen die bijna gelijktijdig plaatsvonden, dacht men dat het kleinere uitsterven van ongeveer 40 miljoen jaar geleden het gevolg was van een kometenregen. Het onderzoek van Kaib en Quinn toont aan dat als dat kleinere uitsterven het gevolg was van een kometenregen, het waarschijnlijk een van de meest intensieve kometenregens van het hele fossiele bestand geweest is. "Het vertelt ons dat de meest krachtigste kometenregens kleiner uitsterven tot gevolg hadden en andere kometenregens minder erg waren. Dus zijn kometenregens waarschijnlijk niet de oorzaak van massaal uitsterven.", aldus Kaib.

Kaib merkt ook nog op dat het onderzoek er van uit ging dat het zonnestelsel in de laatste 500 miljoen jaar zo goed als onveranderd gebleven is, maar het is niet duidelijk of dat in werkelijkheid het geval is. Het is wel duidelijk dat de aarde profiteerde van Jupiter en Saturnus die als wachters met enorme vangnetten klaarstonden om kometen te laten afwijken of te absorberen die anders op aarde zouden kunnen gecrasht zijn. Kaib en Quinn laten zien dat Jupiter en Saturnus geen perfecte vangers zijn en dat sommige kometen uit het binnenste gedeelte van de Oortwolk kunnen doorglippen. Maar de meeste niet.

Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden