De Dam. Dodenherdenking. Een zot geeft een schreeuw en de paniek gaat als een golf beweging door de menigte. Met het beeld van een Karst T. in een zwarte Suzuki Swift nog in het collectieve geheugen was er maar een klein duwtje nodig om de anders zo nuchtere Hollanders als een kudde dolgeslagen buffels op hol te doen slaan. Deskundigen staan klaar om het fenomeen te verklaren: "paniek is besmettelijk" en imitatiegedrag. We nemen nou eenmaal graag de houding van diegene naast ons over, leren we van hen. Voor de liefhebbers van 'massahysterie' en het daarmee gepaard gaande 'buitengewoon sociaal gedrag' is er nu een geweldige encyclopedie voor handen. In een zeer lijvig boek van meer dan 700 pagina's nemen de auteurs Evans en Bartholomew ons mee door de historie van het collectieve gedrag dat we doorgaans massahysterie noemen.

outbreak

'Outbreak, the encyclopedia of Extraordinary Social Behavior' is niet zo maar een boekje. Historisch onderbouwd, feiten en fictie en glasharde analyse waarbij de lezer zelf zijn mening mag vormen is wat dit boek biedt. Doorspekt met illustraties en alle bronnen duidelijk gemeld is het een meer dan compleet boek. Geen losse sensatie verhaaltjes maar een verzameling keurig per gebeurtenis beschreven casestudy's.

'Massahysterie' en uitbraken van paniek komen vaker voor dan de meesten denken, ook in Nederland. Niet altijd is de oorzaak te vinden en dus, zonder oorzaak, moet men welhaast aan hysterie hebben geleden. Toch is dat lang niet altijd het geval.

Maar goed, terug naar het boek. De eerste case die we tegenkomen stamt uit 300 voor Christus toen de Syrische Griek Lucian van Samosata in een brief verslag doet van een voorval dat zich in de stad Abdera afspeelde. De mensen van Abdera zouden getroffen zijn door een 'gewelddadige koorts' die zeven dagen aanhield en pas na een fikse neusbloeding of hevig zweten ophield. De slachtoffers zouden allemaal als in een soort mantra om bier geroepen hebben. Lucian overdreef graag maar de kern van zijn betoog is duidelijk.

Dan maken de auteurs een sprongetje naar 1722 toen Amsterdam op zijn kop stond omdat de mensen naakt en schreeuwend over straat gingen. Maar wat een typisch staaltje massahysterie bleek was een uiting van een sektarische groep die zichzelf 'Adamieten' noemden.

Adamieten namen het Bijbelse 'gaat heen en vermenigvuldig u' zeer serieus en aangezien Adam en Eva geen kleren droegen deden ze naakt precies dat wat in de Bijbel stond. Deze vrije geesten, die 'hun ding' slechts op bepaalde dagen deden leefden overigens heel fatsoenlijk, waren demonstratief en tegen de zin van de autoriteiten de straat opgegaan. Reken maar dat het een schok onder de 'gewone' Amsterdammers heeft gegeven.

Naarmate het boek steeds verder in de tijd gaat, komt er ook steeds meer informatie over de betreffende gevallen, waaronder hele bekenden. Neem bijvoorbeeld de Amerikaanse 'Mad Gasser'. Of wat de denken van de 'mysterieuze ziekte' die plotseling in 2005 op de luchthaven van het Australische Melbourne om zich heen greep. Was het een ziekte of slechts massahysterie?

Of wat te denken van een uitzending van de populaire tekenfilmreeks 'Pokemon' in het Japan van 1997. Duizenden schoolkinderen die de aflevering zagen zouden bevangen worden door flauwtes, een trance-achtige staat, misselijkheid en desoriëntatie. Dat was in ieder geval geen imitatiegedrag want de kinderen zaten gewoon ieder voor zich thuis achter de buis.

Zouden de flitsende beelden van die bepaalde aflevering een soort 'fotosensitieve epilepsie' hebben opgeroepen? Artsen houden daar serieus rekening mee. Binnen 40 minuten na de uitzending werden 618 kinderen naar het ziekenhuis gebracht. En de verklaringen van de getroffenen wijzen ook die kant op:

Ten-year-old Takuya Sato said: “Toward the end of the programme there was an explosion and I had to close my eyes because of an enormous yellow light like a camera flash.” A 15-year-old girl from Nagoya reported: “As I was watching blue and red lights flashing on the screen, I felt my body becoming tense. I do not remember what happened afterward.” bron.

Dat daags na de bewuste uitzending nog steeds gevallen binnen kwamen schreef men toe aan de rol van de media die er natuurlijk diep op was gedoken en dus toch ook wat imitatiegedrag en massahysterie.

Maar zaten er in die bewuste aflevering inderdaad beeld en kleurcombinaties die bij sommigen de 'epilepsie' had opgeroepen? Slechts 1 op de 5000 mensen is gevoelig voor fotosensitieve epilesie. Waarom lag het 'epicentrum' van de Pokemon-ziekte in Toyohashi terwijl de aflevering nationaal werd uitgezonden? En waarom riep een later onderzoek naar de bewuste aflevering bij geen van de proefpersonen de 'epilepsie' op?

Soms is er kennelijk meer nodig dan een schreeuwende gek tijdens dodenherdenking om opmerkelijk collectief gedrag op te roepen.

'Outbreak, the encyclopedia of Extraordinary Social Behavior'
Hilary Evans en Robert Bartholomew
ISBN 1933665254

Geloof me, een boek dat niet op de salontafel mag ontbreken.

Tunnelforce9: Ik denk dat de Media een gigantische invloed heeft op ons gedrag .

Als je elke dag op de tv aanslagen ziet en andere verschrikkelijke dingen ga je al snel van het ergste uit als er iets gebeurd en raakt men in paniek..

je vraagt je af of de msm tegenwoordig nog andere taken heeft heeft dan mensen bang maken en de kast opjagen ..

als je de media moet geloven staan er ook op elke straathoek criminele hangjongeren, de zaken woorden veel negatiever voorgesteld dan ze in werkelijkheid zijn, geerd ,de vvd en andere partijen die het thema veiligheid tot speerpunt hebben verheven zullen goed scoren met de verkiezingen let maar op .
Op 05-05-2010 15:13:16 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Cheshire Cat:
"We're all mad here."
Op 05-05-2010 15:59:11 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Cheshire Cat:
"We're all mad here."
Op 05-05-2010 16:00:25 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Cheshire Cat: Is dit ook niet het doel van terrorisme, men pleegt een aanslag en nog tijden er na kan men teren op de angst, door valse meldingen en nep dreigingen en zo?
"We're all mad here."
Op 05-05-2010 16:05:36 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
eoi: mja ik zag het toevallig gister toen ik perongeluk commerciele televisie keek, ik kon alleen maar fronsen, vervolgens lachen, en toen verder zappen naar mijn trouwe national geographic.

Wat een hilarische beelden overigens van die malloten die allemaal met het schuim op hun smoel wegrenden voor niks.
Op 05-05-2010 19:58:21 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
3.14po: there's nothing to fear except fear itself. Blijft een klassieker...
United as one. Divided by zero.
Op 05-05-2010 20:37:35 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Bramsan: 'Paniek is besmettelijk'

"Paniek is besmettelijk. In ons instinct zit ingebakken dat je bij dreigend gevaar weg moet wezen. Eerst vluchten en daarna pas kijken wat er aan de hand is."

Dat is volgens hoogleraar sociale psychologie Roos Vonk van de Radboud Universiteit in Nijmegen een mogelijke verklaring voor de chaos die ontstond op de Dam in Amsterdam nadat een man tijdens de twee minuten stilte iets onverstaanbaars riep. ,,En als de massa eenmaal in beweging is, is er geen houden meer aan. Een mensenmassa kan levensgevaarlijk zijn. Een vluchtende massa veroorzaakt dan weer zijn eigen paniek'', aldus de hoogleraar.

http://www.telegraaf.nl/binnenland/6661945/___Paniek_is_besmettelijk___.html?p=18,1

de schuldige schreeuwer:

"het is een jonge man die er uitziet als een orthodoxe jood. Zwart gekleed, donkere baard, zwarte pijpenkrullen."

http://www.ad.nl/ad/nl/1041/Amsterdam/article/detail/481325/2010/05/04/Getuige-die-ijzingwekkende-gil-een-aanslag.dhtml

mmhh.. klinkt niet als een moslim...
Op 06-05-2010 2:13:22 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Meneer Glimlach: Vandaag in NRC*next een mooi opiniestukje met als kern: je kan nog zoveel beveiligers neerzetten en maatregelen nemen, tegen een schrikkende en op de vlucht slaande menigte valt niet te beveiligen.

In meerdere artikelen en boeken heb ik al een vergelijkbare conclusie gelezen: de samenleving is steeds meer gespannen en op zijn hoede; angst voor de ander (en het onbekende) lijkt steeds groter te worden. In het boekje 'de waanzin rond Wilders' trekt een psychiater zelfs de vergelijking tussen een borderline patiënt en onze samenleving nu.
De grote vraag is: valt dit op te lossen en zo ja, hoe? (en door wie?)
Wie weet tegenwoordig nog wat waar is?
Op 06-05-2010 20:29:30 | Kudos: 0 Bericht positief waarderen
 Directe link naar reactie Meld ongepaste reactie
Sitemap - © 2016Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden