Nu jullie de fotobundels over de Vallei van de Piramiden in Visoko, Bosnië-Herzegovina achter de kiezen hebben is het tijd om even een luchtje te scheppen weg van het grenswetenschappelijke Visoko. In dit afsluitend blog laten we jullie even meeproeven van het Visoko van eergisteren en vandaag. Ook dit blog is vergezeld van een fotobundel waar sommige details op de plaatjes eigenlijk geen verdere uitleg behoeven, of wie weet net misschien nog meer vragen gaan oproepen. Daarom lijkt ons een begeleidende tekst best wel handig. We willen trouwens nog wat persoonlijke ervaringen kwijt.

Uit een collectie van meer dan 640 digitale foto's selecteerden we voor jullie de beste plaatjes. Dat we aan de bijhorende blogjes weinig woorden vuil maakten had een dubbele reden. Langs de ene kant hebben we jullie sinds de ontdekking van piramiden in Visoko zo goed als in ons kunnen mogelijk was geïnformeerd. Het is dan ook een eenvoudige handeling om de blogbundel Piramides in Bosnië als informatiebron te raadplegen, want veel verder dan knip- en plakwerk zouden we ook niet gekomen zijn. Een tweede reden waarom we karig met begeleidende tekst waren ligt in de geestelijke euforie die ons vergezelde en wakker deed houden toen we in onze vertrouwde omgeving acclimatiseerden.

Het kwam misschien vreemd over dat we kort van stof waren en eerlijk gezegd hadden we ook de nodige fut niet om er een sterk gedocumenteerd verhaal bij te pennen. Het weekje Visoko heeft ieder van ons tot het einde van zijn geestelijke en lichamelijke krachten gedwongen en de batterijen bleken niet zo snel op te laden als verwacht. Vergeet ook niet dat we niet met een vingerknip op locatie en weer terug waren. De terugreis is trouwens zowel ter land als in de lucht niet zonder problemen verlopen. Natuurlijk komen we later met veel meer informatie voor de proppen, maar daarvoor is het wachten op de videomontages. En dat is net wat langer werk dan foto's van een geheugenkaartje plukken.

We hebben een unieke grenswetenschappelijke ervaring kunnen beleven en optekenen (ook voor het nageslacht). Tijdens ons verblijft in Visoko hebben een heleboel ervaringen, intriges, verrassingen en (on)waarschijnlijkheden ons pad steeds weer blijven kruisen. Het verwerken van al die indrukken en (grenswetenschappelijke) informatie heeft een diepe indruk nagelaten en tot de dag van vandaag blijft een mysterieuze waas onze grenswetenschappelijke gedachtewereld beïnvloeden. Als we het hebben over een 'once in a lifetime', dan is het deze wel.

Wat we gezien, gehoord, geproefd en opgesnoven hebben kunnen we jullie niet met woorden en plaatjes verduidelijken. Onze unieke ervaring is er trouwens ook door een samenloop van toevalligheden en andere omstandigheden gekomen, in zoverre dat we er bijna van overtuigd zijn dat dit met ons moest gebeuren. Misschien werden we wel aangespoord door een vreemde en mysterieuze kracht om dit avontuur aan te gaan en met succes en voldoening te voltooien. Maar goed, we gingen het hebben over Visoko.

(Klik hier voor een grotere weergave van het stratenplan)

Visoko is een stad met circa 40.000 inwoners. De oorlog van 1993-1995 heeft er zijn sporen achtergelaten en de vernietigende, moordende en verscheurende waanzin staat nog steeds op de gezichten te lezen. De plaatjes van een van de herdenkingsmonumenten die Visoko rijk is spreken voor zich. De lijst die u ziet vertegenwoordigt enkel de militaire slachtoffers, voor de burgerslachtoffers van de oorlog is de lijst even lang.

Het motel waar we logeerden, Motel Piramida Sunca, is niet helemaal te vergelijken met wat wij westerlingen van een hotel verwachten. Aangezien dit motel drie sterren bij zijn logo afbeeldt hebben we dan ook geen enkele reden tot klagen. Al lijkt het motel een stap terug in de tijd: op alle kamers kon je als bij wijze van spreken van de grond eten. Iets dat niet gezegd kon worden van de garage, daar keek je best uit waar je liep, om van het kruidige geur-aroma maar te zwijgen. Biefstuk/friet, een ruim gevuld bord met mals en lekker vlees, champignons, rauwkost en lekkere frieten (er zijn weinig Belgische frietkotten die dergelijke frieten kunnen serveren) heb je er voor 6 euro. We raden jullie de ramsteak (een poging tot Belgische rumsteak) - en vooral de koffie (merknaam Vispak) - echter niet aan.

Speciaal voor GW werd het drukste kruispunt van Visoko door de politie lamgelegd. Zelfs een geldtransport moest ondanks aandringen hun voertuigen langs de stoep parkeren. En dat omdat een zanger - met een carrière in Oostenrijk en Duitsland - speciaal voor ons midden op de hoofdstraat en in de rug geflankeerd door de Piramide van de Zon a capella ging. Kinderen in traditionele Bosnische kledij waren ook van de partij en dat allemaal en exclusief voor de camera's van GW.

Cevapi is de nationale kost van Bosnië. Ook deze ervaring was het resultaat van een uitnodiging. In Bosnië worden namelijk familie en vrienden altijd verwelkomd, ontvangen of bedankt met eten. Cevapi is best te vergelijken met worsten, maar de samenstelling is puur natuur, zonder smaakmakers en bewaarmiddelen. De worstjes worden verkocht per veelvoud van 5 en worden netjes in een warm en heerlijk broodje verpakt. Best gesmaakt door de GW, hoewel niet unaniem voor de honderd procent goedgekeurd (iemand zat te zeuren over een ontbrekend sausje).

Als afsluiter krijgen jullie de artefacten te zien. Belangrijk om te vermelden dat deze artefacten gevonden zijn tijdens de opgravingen bij de Vratnica Tumulus. Als eerste artefact de speciale gietvorm die langs twee zijden is uitgewerkt. Wat volgt zal voor sommigen wat verbeeldingskracht vergen: jullie zien achtereenvolgend een voetafdruk, een hak- of snijwerktuig (Sam grapte over 's werelds eerste en oudste Bosnische boemerang) en een beeldje met drie drakenkoppen.

Bosnië-Herzegovina is een prachtig land met een rijke, ongeschonden natuur. Bosnië heeft een mild klimaat, de mensen zijn er vriendelijk, ongedwongen en hulpvaardig. Visoko wordt gedomineerd door de Piramide van de Zon en ligt zowat centraal in de Vallei van de Piramiden (alle bezienswaardigheden liggen er binnen een straal van 1,5 kilometer). En zeer belangrijk (voor Nederlanders dan): Visoko is goedkoop, zeer goedkoop. Dus... waar wachten jullie nog op? Op onze zegen? Jullie krijgen hem!

(Klik hier voor een iets grotere weergave)

In de fotobibliotheek hebben we alle plaatjes genummerd. Kan handig zijn als je commentaar, opmerkingen of vragen hebt over een welbepaalde foto, en in deze bundel zeker en vast de details ervan.

* Fotobundel De Visoko Mix *