De aarde is plat!

Tegen de klassieke oudheid (circa 700 voor Christus - 476 na Christus) kwam het idee dat de wereld bolvormig is. Het idee werd - blijkbaar op esthetische gronden - omhelsd door Pythagoras, net zoals de Griekse wiskundige, wijsgeer en filosoof alle andere hemellichamen als een bol zag. Aristoteles voorzag bewijs uit eigen waarnemingen voor een bolvormige aarde; hij merkte op dat reizigers die naar het zuiden reizen zuidelijke sterrenbeelden hoger boven de horizon zien. Ondanks de vele ontdekkingen en onweerlegbare vaststellingen die volgden zijn er anno 2010 nog steeds mensen die overtuigd zijn dat de aarde plat is. Jaja.

De 33-jarige Daniel Shenton, de nieuwe president van de Flat Earth Society, moet de meest irrationele man ter wereld zijn. Shenton (en zijn aanhangers) blijken levende metaforen die weigeren om wetenschappelijke feiten onder ogen te zien.

Shenton heeft over de meeste grote kwesties een resolute - en aanvaardbare - mening. De Amerikaan uit Virginia - hij werkt en woont in London - is blij met het werk van Charles Darwin, denkt dat er sterke bewijzen zijn dat de mens verantwoordelijk is voor de opwarming van de aarde en verwerpt de suggesties dat zijn eigen overheid betrokken was bij de aanslagen op 11 september 2001.

Shenton heeft echter niet altijd een algemeen aanvaarde mening te verkondigen. Als hij een ritje maakt op zijn motor dan is het niet de aantrekkingskracht van de aarde die hem op de baan houd, maar wel de snelle opwaartse beweging van een schijfvormige planeet. Landen liggen verspreid over deze vlakke schijf zoals te zien is op een kaart waarbij Antarctica een ring van bergen is, vastgebonden aan de rand. En ja, je kunt er wel degelijk aftuimelen.

Het deert Shenton niet dat het wetenschappelijke bewijsmateriaal zich tegen hem opstapelt: "Er is geen gelijkvormig model van een platte aarde. Het algemeen meest aanvaarde model is min of meer een schijf met aan de buitenkant een soort ring die het water tegenhoudt. Over de hoogte en de samenstelling van de ring is niemand absoluut zeker, maar de meeste mensen denken dat het bergen met sneeuw en ijs zijn. De aarde is plat omdat de aarde plat lijkt. De zon en de maan zijn bolvormig, maar veel kleiner dan de wetenschap ons doet geloven. De zon en de maan roteren rond de aarde omdat het zo lijkt."

De Flat Earth Society werd oorspronkelijk opgericht als de Universal Zetetic Society, naar het Griekse woord 'zeteo', wat verwijst naar 'de algemene filosofische zoektocht van de mens'. In 1956 stichtte de Engelsman Samuel Shenton de Flat Earth Society, die later geleid werd door Charles K. Johnson. Johnson verhuisde de zetel van de organisatie naar zijn thuisbasis in Lancaster, Californië. Na de dood van Johnson in 2001 werd de organisatie inactief totdat Daniel Shenton ze vorig jaar nieuw leven inblies.

Johnson had bij zijn dood 3.000 geregistreerde volgelingen. Shenton rekruteerde ondertussen 60 leden via de website van de organisatie en schept graag op over de 9.000 bezoekers aan het forum. Hij weet niet welke motivatie er achter de bezoekers schuilgaat, maar hij weet wel dat er een paar net zo gek en zo overtuigd zijn als hijzelf: "Sommige bezoekers komen eenmalig onnodige kritiek droppen, maar blijven uiteindelijk weg. We zijn geen fanatiekelingen en we besteden ook geen tijd aan zinloze discussies."

Op de vraag hoe het geloof in een platte, schijfvormige aarde, in een era waar astronauten foto's van een bolvormige aarde vanuit een rondcirkelend ruimtestation naar de aarde sturen, kan overleven is Shenton duidelijk: "Bekijk eens wat voor speciale effecten we kunnen creëren. We kunnen om het even welke foto en video produceren, dat is dus geen afdoend en stevig bewijsmateriaal. Ik heb geen intentie om koppig te zijn, onze gevoelens vertellen ons de waarheid en er is een extraordinaire hoeveelheid bewijsmateriaal om alles te weerleggen. Hoeveel mensen hebben dit al werkelijk onderzocht? Heb jij het al onderzocht?"

Shenton heeft het vorig jaar zelf onderzocht. Hij volgde een recht stuk waterloop van 10 kilometer van de artificieel uitgegraven Old Bedford River in Norfolk, een plaats van veel beruchte experimenten rond een platte aarde: "Als de aarde een bol is zou er een kromming moeten zijn, en die is er niet. En ik kan nergens ontdekken waar de heersende wetenschap bewijst wat er zou moeten zijn."

De kritiek van Shenton aan het adres van de reguliere wetenschap brengt ons terug naar de boldriehoeksmeting (sferische trigonometrie) en de astronomische observaties van Aristoteles in 330 voor Christus. Het idee van een platte aarde was tot ongeveer de vierde eeuw voor Christus wijdverspreid, totdat de oude Grieken als eersten de aarde als een bol beschouwden. Tegen de middeleeuwen waren de meeste Europeanen overtuigd dat de aarde bolvormig was. Shenton repliceert dat heel wat materiaal over Christoffel Columbus niet correct is: "Er waren wel degelijk muiterijen over het feit dat ze van de aarde zouden vallen".

De moderne Flat Earth Society gaat terug naar het Victoriaans tijdperk onder de regeringsperiode van de Engelse koningin Victoria (1837 tot 1901). De Bijbelse fundamentalist Samuel Birley Rowbotham en zijn volgelingen promootten destijds hun zaak door de beste wetenschappers uit te dagen voor een publiek debat. Shenton zelf aanvaarde eerst dat de aarde rond was, maar begon zich vragen te stellen nadat hij het album 'The Flat Earth' van de Engelse musicus Thomas Dolby te horen kreeg (Dolby aanvaarde lidmaatschapsnummer 00001 van Shenton voor de Flat Earth Society). Shenton: "Het was het einde van de jaren 90 van vorige eeuw toen ik mijn onderzoek naar de Flat Earth Society startte. Na zorgvuldig onderzoek ontdekte ik dat de ideeën waar zijn."

Alles lijkt er op dat Shenton een spelletje aan het spelen is, dat de herboren Flat Earth Society een knappe metafoor of marketingtruc voor iets anders is. Maar Shenton blijft bloedserieus: "Ik heb dit standpunt niet aangenomen om moeilijk te doen. Als je rondkijkt lijkt de aarde plat, dus denk ik - tot het tegendeel bewezen is - dat de aarde plat is. En ik weet dat het afdoende bewijs voor een bolvormige aarde nog geleverd moet worden."