In het vorige deel kwam als laatste ter sprake hoe wij hadden geprobeerd per motorscooter vanuit Iraclion naar de allerlaatste Minoïsche nederzetting te rijden die tot ver in Myceense tijden stand had weten te houden. Zelfs Homeros had nog aan deze locatie gerefereerd als plaats waar Eteo-Kretenzers woonden, oftewel de oorspronkelijke inwoners van Kreta.
Helaas had het weer niet helemaal meegewerkt en hadden wij in de bergen tijdens een noodweer onze rit erheen af moeten breken. We zouden later wel  vanuit het oosten een nieuwe poging wagen Praisos te bereiken. 

Wat men eventueel ook over Griekenland mag beweren, het openbaar vervoer is daar in ieder geval in orde. Tenminste op Kreta.
Hadden wij voor onze uitstapjes vanuit Iraclion nog iedere keer een motorscooter gehuurd, voor onze reis naar het oosten van Kreta – inclusief boot en overige bagage – moesten we natuurlijk een andere vorm van transport kiezen. De bus biedt dan uitkomst, want met de bus kun je gewoon met veel bagage – het betreft dan een gewone reisbus en niet zo eentje als in Nederland doorgaans door openbaar vervoersmaatschappijen wordt gebruikt – naar je bestemming toe reizen. Voor niet eens zoveel geld. Geen OV kaart nodig, gewoon een kaartje kopen bij het busstation of in de bus.
Was er ooit al niet eens een liedje van het Goede Doel, getiteld "Alles draait om de eenvoud"?
Op de illustratie hierboven is onze eindbestemming al te zien. Namelijk de plaats Palekastro, die een heuse tafelberg heeft. Palekastro dankt zijn benaming aan een oud Venetiaans kasteel, de Venetianen hadden in de middeleeuwen ook reeds ingezien dat hier een goede haven was.
Toch is die benaming, die inmiddels zo ingeburgerd is geraakt dat men niet anders meer weet, niet de juiste benaming voor dit gebied. Want de Venetianen waren beslist niet de eersten die inzagen wat een goede mogelijkheden deze locatie bood voor scheepvaart. Natuurlijk hadden die allereerste Zeevaarders – de Keftiu of Minoërs, hoe u ze ook maar wenst te noemen  –  hier ook gebruik van gemaakt.Vlakbij de huidige plaats Palekastro ligt dan ook de opgraving van Rousolakos. Dat is evenmin de naam die het in Minoïsche tijd had, maar de locatie, waar men de opgraving deed, heette eenvoudigweg zo. Hoe het in Minoïsche tijd kan hebben geheten is vooralsnog onbekend. Afbeeldingen en schilderijen – die men zelfs notabene op Santorini vond onder een dikke laag vulkanische troep–  geven enigszins het belang van deze nederzetting aan. Want deze nederzetting bevond zich onder een uiterst belangrijke Heilige Hoogte die Petsofas heet.

Vlak onder de Tafelberg van Palekastro sloegen wij ons kamp op. Daarvandaan was het nog een aardige tippel naar het dorp zelf maar een beetje lichaamsbeweging kan nooit kwaad. De locatie aan zee is erg geliefd bij windsurfers, want wind is er namelijk altijd. Er bevond zich dan ook een windsurfcentrum, wat wel handig was voor als we water nodig hadden. Eten zouden we wel in het dorp zelf doen.
Wat ons trouwens aangenaam verraste was de vriendelijkheid van de mensen in dat dorpje.
's Winters is het er natuurlijk uitgestorven en 's zomers leven ze er van het toerisme en van wat het land opbrengt. In de supermarkt waar wij klant waren hadden we regelmatig een goed gesprek met de jongeman die ons daar hielp. Hij vertelde ons dat ie zich 's winters dood verveelde en het zo leuk vond om met mensen te kunnen spreken over van alles en nog wat in de zomer. Zo open, zo onbedorven, kwam hij op ons over.
In een andere winkel bleek een keer dat we niet genoeg geld direct bij de hand hadden. "Oh, kom morgen anders maar betalen," kregen we als antwoord. (Van dat aanbod hebben we geen gebruik gemaakt want na wat graven kwam er wel voldoende tevoorschijn.) Maar we waren nog wel wildvreemden voor die mevrouw!
Wij persoonlijk vinden dat nog kwaliteiten die goud waard zijn. Ouderwets misschien, maar is dat dan ook verkeerd? Heerlijk toch als men ergens woont waar men meent zijn medemens nog voldoende te kunnen vertrouwen zonder gelijk in problemen te komen? 
U hoort het al, ik zelf ben geboren en getogen in de grote stad en dat niet echt meer gewend.

Het allereerste wat we natuurlijk gingen bezoeken toen we ons kamp hadden opgezet en hadden gefoerageerd, was de opgraving te Rousolakos.

Dit moet een tamelijk welvarende nederzetting der 'Keftiu' zijn geweest, gelegen aan een baai die goede beschutting bood maar dat niet alleen, erboven torende de uiterst belangrijke Heilige Hoogte van Petsofas. 

In 1902 is men met opgravingen – onder Bosanquet en Dawkins – begonnen en werd er een grote hoofdstraat blootgelegd.

De Minoïsche stad – die reeds vanaf 3000 v. Chr. zo'n beetje bewoond moet zijn geweest – besloeg zo'n 30 hectare en dat maakt het op dit moment – op Knossos na – zo'n beetje de grootste stedelijke bewoning die men heeft opgegraven.
Men schat dat omstreeks 1628 v. Chr. de stad schade heeft ondervonden door aardbevingen en ongebruikelijk veel regenval, schijnbaar was er reeds iets aan de hand met het klimaat in deze periode.

De stad werd echter gelijk weer opgebouwd, mooier en fraaier nog dan daarvoor.
Omstreeks 1530 v. Chr. was het weer mis, en deze keer was het de uitbarsting
van Santorini die hiervoor de hoofdschuldige was. Aardbevingsschade en vulkanische as in de desbetreffende opgravingslagen hebben dit aangetoond.
Dat er juist na de mega-uitbarsting van deze vulkaan in het gehele oostelijk Mediterrane bekken meer regenval dan anders moet zijn geweest lijkt me niet meer dan logisch. Het moet tevens lange tijd flink koud zijn geweest door het gebrek aan zon. 
Maar men ging gewoon verder en bouwde de stad hernieuwd op, waarna deze omstreeks 1475 v. Chr. opnieuw werd vernietigd. Deze keer echter door menselijke agressie.
Men herbouwde de stad maar 1370 v. Chr. werd het opnieuw vernietigd. Toen er omstreeks 1300 v. Chr. ook nog eens een aardbeving plaatsvond die de stad wederom in puin deed belanden, werd-ie langzaam aan verlaten.

Al betekende dit niet gelijk het einde van de menselijke bezetting van deze locatie, want omstreeks 800 v. Chr. stond er hier nog een tempel die gewijd was aan Zeus van Dikte.
Zoals ik eerder reeds vermeld had waren er twee locaties waarvan men beweerde dat Zeus er zijn jeugd in een grot had doorgebracht, de berg Ida die men vanuit Knossos kan zien, en de berg Dikte op oostelijk Kreta. Schijnbaar was men te Rousolakos ervan overtuigd dat Dikte de berg was geweest waar Rhea Zeus had verstopt voor de zuigelingen verslindende Cronos.
Men weet overigens dat deze tempel administratief gezien behoorde bij een andere nederzetting die iets meer oostelijk lag van waar wij ons nu bevonden, namelijk Itanos.
Itanos was voor ons misschien wel de belangrijkste reden geweest om oostelijk Kreta te gaan bezoeken en deze plaats stond dan ook hoog op onze agenda.

Het gegeven dat de nederzetting te Rousolakos geen enkele vorm van versterkingen had, geeft aan dat de inwoners nooit bedreigingen van buitenaf meenden te moeten vrezen. Niet in de tijd dat de Kefiu nog heer en meester waren over Kreta, maar toen later de Myceners de macht hadden overgenomen, waanden deze zich schijnbaar ook volledig veilig hier.

In antropologisch opzicht biedt de opgraving eveneens waardevolle informatie, en dan vooral door de vele vrijwel intacte graven die men er heeft gevonden. De talloze botten die men er vond waren in dermate goede conditie dat men nu weet dat de gemiddelde mannelijke Keftiu zo'n 1.60 meter en de vrouwelijke 1.50 meter groot moet zijn geweest.

Rousolakos moet tot de oudere vestigingslocaties der eerste bewoners van Kreta hebben behoord, gezien de ligging ervan in het oosten. En de berg Petsofas met het 'piek-heiligdom' erop (Heilige Hoogte, op de achtergrond op de foto) zal dan tevens één van de eerste – zo niet DE eerste – tempel hebben gestaan die de pioniers - die met hun kleine bootjes op Kreta waren aangekomen - hebben opgericht.
Natuurlijk waren wij zeer nieuwsgierig naar wat er restte van dit heiligdom. We wisten al wel er niet teveel van te mogen verwachten, maar enkel de locatie kan al een beeld geven.

In het niet al te ver ervan gelegen Zakros – waar één van de grote Minoïsche paleizen is opgegraven – had men reeds een rhyton (soort vaas)  gevonden met hierop een afbeelding van zo'n Heilige Hoogte, waarschijnlijk die te Petsophas. En te Akrotiri (Santorini) heeft men een vlootfresco gevonden waarvan  men de voorstelling eerder geneigd is te Palekastro – Rousolakos – Petsofas  te situeren dan te Santorini zelf.  Men is er in ieder geval van overtuigd dat het de afbeelding van een Heilige Hoogte betreft.

En zo werd dit zich op 225 meter hoogte bevindende Heiligdom het tweede dat we na Yukhtas zouden gaan bezoeken.


Als een van de belangrijkste Heilige Hoogtes is het in ieder geval tot minstens de uitbraak van Santorini in gebruik gebleven en men heeft er een zeer groot aantal  klei beeldjes als offergaven gevonden. Dankzij deze beeldjes kon men een goed beeld krijgen van de vrouwenkleding en kapsels uit die periode. Tabletten met Lineair A inscripties werden er eveneens gevonden.
In de Midden-Minoïsche periode (2150-1700 v. Chr.)  moet de tempel uit zo'n drie verschillende kamers hebben bestaan die voor zekere religieuze doeleinden werden gebruikt. Ik meen dat ik daar in een eerder deel al wat over had verteld.


Sporen van goede toegangspaden naar het Heiligdom zijn er nauwelijks te vinden, maar dat hadden we eigenlijk ook niet verwacht.
 











Want het was bepaald niet de eerste Heilige Hoogte waar we een bezoek aan wilde brengen en de meeste zijn nooit makkelijk te bereiken geweest.

Het begrip 'Heilige Hoogte' lijkt bij volken uit het Midden-Oosten het eerst bekendheid te hebben gekregen, om onder andere via Griekenland uiteindelijk steeds verder westwaarts te worden geëxporteerd. In West-Europa zijn er echter bijna geen te vinden (al weet ik er wel eentje vlakbij waar ik mij nu bevind).
De allereerste Kretenzers waren zeker al bekend geweest met 'Heilige Hoogtes'   toen zij Kreta begonnen te bewonen, en aangezien het er alle schijn van heeft dat zij ergens in het uiterste oosten van dit eiland het eerst voet aan wal moeten hebben gezet, is het niet onredelijk te veronderstellen dat Petsofas misschien wel tot het oudste Piek-Heiligdom kan worden gerekend.
 











Er was inderdaad niet zoveel van over maar het uitzicht was fenomenaal. Tevens viel ons de piramide-vormige berg in de verte op (foto rechts), je zou er zowat iets van kunnen gaan denken. Bijvoorbeeld: "Wat was er eerder, de kip of het ei?" We hadden op andere plaatsen op Kreta al eerder van die vrijwel perfecte piramidevormige bergen gezien. Deze zijn bij mijn weten echter allemaal door de natuur in die vorm geschapen.

Ziehier dan de 'Heilige Hoogte' van Petsofas. Na Yukhtas was dit de tweede Heilige Hoogte die we op Kreta bezochten. En we hadden er tenminste nog eentje in de planning.

We kregen na het bezoek aan Petsofas een steeds beter idee over die allereerste kolonisten van Kreta, en kregen er steeds meer vertrouwen in dat we hier in het uiterste oosten van het eiland – zeg maar het uiterste oosten van Europa – wel eens een antwoord zouden kunnen vinden op wie die allereerste zeevaarders waren.
In het volgende deel komt wederom een van de grote Minoïsche 'paleizen' ter sprake, namelijk die van Zakros. Evenals het 'land der Doden' en nog een andere Heilige Hoogte.

Sitemap - © 2013Grenswetenschap.nl - Reageervoorwaarden