Het Condon rapport: de conclusies

In 1968 kwam het zogenaamde Condon rapport uit, een wetenschappelijk onderzoek naar de bewijzen voor het UFO-fenomeen. Het uitkomen van het rapport betekende het einde van het publieke onderzoek naar UFO's en het einde van het lopende project Bluebook.
De leider van het onderzoek, dr Edward U. Condon maakte echter al voor, en ook tijdens het onderzoek, duidelijk dat wat hem betreft UFO's niet de moeite van een onderzoek waard waren, en sloeg ook de aanbevelingen en aangedragen interessantste zaken door zijn collega-onderzoekers in de wind. Wat resulteerde in een door Condon persoonlijk opgesteld rapport waarvan de uitkomst de opvattingen van dr. Condon zelf reflecteerde. 

De Amerikaanse luchtmacht gaf in 1966 de universiteit van Colorado opdracht een onderzoek uit te voeren naar de bewijzen voor het fenomeen, en stelde daarvoor het, ook in die tijd, historisch lage budget van 500.000 dollar ter beschikking. Als leider van het onderzoek werd dr. Edward Condon aangewezen, een persoon met een uiterst anti UFO-opvatting. Condon was geen man die een blad voor de mond nam, en zo werd al snel duidelijk dat wat Condon zelf betreft het onderzoek weggegooid geld was, en de uitkomst van het rapport, wat hem betreft, al vaststond. Condon ventileerde deze mening in diverse radiouitzendingen en interviews.

Al impliceerden de uitspraken van Condon dat van een onbevooroordeeld onderzoek geen sprake meer kon zijn, het wachten was toch op het definitieve rapport. De conclusies, en de feiten die tot deze conclusies zouden leiden, zouden daarover de definitieve uitslag moeten geven. Toen in 1968 uiteindelijk het rapport verscheen werd al snel duidelijk dat dr. Condon inderdaad het onderzoek en de uitkomst daarvan naar zijn eigen hand had gezet. Zelfs de medewerkers aan het onderzoek zelf hadden hier al over geklaagd tijdens het onderzoek, bleek later. De meest interessante zaken welke de meeste uitzicht boden op resultaat werden door Condon genegeerd, en verdwenen uiteindelijk als bijlage in het rapport. Duidelijk werd ook dat Condon aanwees wie en wat moest worden onderzocht, maar zelf geen enkel onderzoek of getuigeninterview had uitgevoerd.

Het uiteindelijke rapport begon met de conclusies van het onderzoek, welke door Condon eigenhandig waren geschreven. De conclusie mocht ook geen verrassing heten. Volgens Condon was er niks gevonden wat verder onderzoek naar het UFO-fenomeen rechtvaardigde.

Het mag duidelijk zijn dat, ongeacht de opvatting of we hier te maken hebben met een reëel fenomeen of niet, een wetenschappelijk onderzoek nooit op een dergelijke wijze kan en mag werken. De wetenschappelijke wereld slikte grotendeels de conclusies ook voor zoete koek, ondanks dat er in het rapport wel degelijk zaken waren opgenomen die de conclusies tegenspraken. Deze waren echter in de conclusies niet meegenomen.

Toch kwamen er ook uit de wetenschappelijk wereld bedenkingen op het rapport. Met name het verwijt dat de conclusies van Condon niet overeenkwamen met de onderzochte zaken en kritiek op de methodologie, of het gebrek daaraan, gaven aanleiding voor enkele collega-natuurkundigen om hun bedenkingen op het rapport kenbaar te maken. Een belangrijk verwijt was dat hoewel de staf van dr. Condon in het onderzoek maar voor 33 van de 56 van te voren geselecteerde zaken een plausibel antwoord wist te vinden, dit nergens in de uiteindelijke conclusies terug was te vinden. 

Eerdere onderzoeken hadden al uitgewezen dat steeds in zeker 10% van de gevallen geen plausibele verklaring gegeven kon worden. Het Condon onderzoek was dan ook ingesteld om definitief een antwoord te geven op de vraag of verder onderzoek gerechtvaardigd kon worden, of dat ook de “restgevallen” verklaard konden worden. Nergens in de conclusies was echter vermeld dat het onderzoek zelfs meer dan 10% van de gevallen niet logisch wist te verklaren.

Talloze wetenschappers stelden het onderzoek aan de kaak, waaronder ook enkelen van naam zoals dr. Hynek. Bedenkingen verschenen dan ook in vakbladen zoals onder andere  de American Journal of Physics en Journal for Scientific Exploration. Ook wetenschappers van andere universiteiten leverden commentaar op de manier van onderzoek en de gevolgtrekkingen door dr. Condon en publiceerden daar over.

De verwijten logen er ook niet om. Er werden bijvoorbeeld, op verzoek van de universiteit van Colorado zelf, honderden getuigen opgeroepen, waaronder piloten, astronomen, luchtvaart ingenieurs, luchtvaart verkeersleiders en ander gekwalificeerde getuigen. Geen enkele persoon bleek uiteindelijk door dr. Condon zelf ondervraagd te zijn. Ook werd hem verweten zelf ook in geen enkel geval veldonderzoek uitgevoerd te hebben. Het grootste verwijt bleef echter dat de door Condon persoonlijk geschreven conclusies niet aansloten bij het onderzoek en de conclusies van zijn eigen onderzoeksstaf. 

Een en ander leidde al in die tijd naar beschuldigingen van een onderzoek waarbij de uitkomst al bij voorbaat vaststond.  Of, zoals een de invloedrijke schrijver in die tijd, John G. Fuller destijds schreef: Het buitengewone verhaal over de 'half miljoen dollar truc' om Amerikanen te laten geloven dat het Condon comité werkelijk een objectief onderzoek had uitgevoerd. 

Wie wetenschappelijk onderzoek op een dergelijke wijze uitvoert wordt in de wetenschap nauwelijks serieus genomen. Iets wat ook in de jaren '60 van de vorige eeuw net zo werkte. Wanneer onderzoek wordt gedaan om een waargenomen fenomeen te kunnen verklaren, en men blijkt niet in staat een belangrijk deel van het fenomeen, welk fenomeen dan ook, logisch te kunnen verklaren, dan kan een conclusie nooit zijn dat verder onderzoek niet gerechtvaardigd is. Zeker wanneer de conclusies zo overduidelijk afwijken van het onderzoek en de resultaten daarvan zelf.

Toch betekende het Condon Rapport het einde van alle publiekelijke onderzoeken naar het UFO-fenomeen in de Verenigde Staten, wat volgens sommigen dan ook de opzet is geweest van het onderzoek.

Een goed beginpunt om zelf een en ander te verifiëren is te vinden op de website van UfoEvidence: http://www.ufoevidence.org/topics/CondonReport.htm